Ponciano Tiongson

From Wiki Malolos
Jump to navigation Jump to search

Ponciano Santiago Tiongson ay isang tanyag na Pilipinong manananggol, reformista, at pilantropo mula sa Malolos, Bulacan.[1] Bilang isa sa mga edukadong elit ng bayan, naging aktibo siya sa Kilusang Propaganda at naging katuwang nina Marcelo H. del Pilar at Manuel Crisostomo sa paglaban sa kapangyarihan ng mga prayle.[2] Sa panahon ng Unang Republika ng Pilipinas, ang kanyang tahanan ay nagsilbing tanggapan ng Comisaria de Guerra sa ilalim ng pamumuno ni Heneral Antonio Luna.[3]

Kasaysayan

Edukasyon at Maagang Karera

Si Tiongson ay nagmula sa mayamang angkan ng mga Mestisong Sangley sa Malolos.[4] Nagtungo siya sa Maynila upang mag-aral at tinapos ang kanyang digri sa jurisprudence (abogasya) sa Pamantasan ng Santo Tomas (U.S.T.).[5] Dahil sa kanyang pinag-aralan at katayuan sa lipunan, itinalaga siya bilang Juez de Paz ng bayan ng Malolos noong panahon ng Espanyol.[6]

Kilusang Reporma

Noong dekada 1880, si Tiongson ay naging bahagi ng progresibong pangkat ng mga "maginoo" sa Malolos na sumuporta sa mga mithiin ni Marcelo H. del Pilar.[7] Dahil sa kanyang pakikilahok sa mga gawaing anti-prayle, kabilang ang pagsuporta sa pinalobong listahan ng buwis upang mabawasan ang koleksyon ng simbahan, siya ay itinala ng mga awtoridad na Kastila bilang isa sa mga "sospechosos" o pinaghihinalaang subersibo.[8] Noong 1895, pormal siyang itinala sa ulat ni Tenyente Jose de Senespleda bilang isang kaalyado nina Manuel Crisostomo at Jose A. Bautista na naging banta sa kapangyarihan ng simbahang Katoliko sa lalawigan.[9]

Papel sa Himagsikan

Bagama't hindi opisyal na kasapi ng Katipunan, si Tiongson ay kinikilala bilang isang mahalagang taga-suporta ng rebolusyon. Noong 1896, sa payo ni Padre Agustin Tantoco, binalak ng lokal na selda ng Katipunan na mangutang ng pondo sa kanya upang makabili ng mga armas at uniporme para sa hukbong rebolusyonaryo sa Bulakan.[10] Naniniwala ang mga Katipunero na hindi siya tatangging tumulong dahil sa kanyang pagkamakabayan.[11]

Nang itatag ang kabisera ng Republika sa Malolos noong 1898, ang kanyang maringal na bahay-na-bato sa Pariancillo (Kamestisuhan) ay ginamit bilang opisina ng Comisaria de Guerra.[12] Ang gusaling ito ay naging saksi sa pagpaplano ng mga operasyong militar sa ilalim ng pamamahala ni Heneral Antonio Luna.[13]

Serbisyo sa Panahon ng Amerikano

Matapos ang Digmaang Pilipino-Amerikano, si Tiongson ay nanatiling aktibo sa pagtataguyod ng edukasyon at sibil na pamamahala. Noong Marso 1902, naging isa siya sa mga tagapagtatag ng Instituto Plaridel, isang paaralang naglalayong magbigay ng nasyonalistikong edukasyon sa mga kabataan ng Malolos.[14] Nagsilbi rin siya bilang kinatawan o konsehal sa lokal na pamahalaan hanggang sa kanyang pagpanaw noong 1907.[15]

Paglalarawan sa Tahanan

Ang tahanan ni Ponciano Tiongson ay itinuturing na isa sa pinakamagandang bahay-na-bato sa Malolos noong ika-19 na siglo.[16] Ito ay may natatanging disenyo na kinabibilangan ng mga neo-gothic na arko sa loob ng caida at sala, at sahig na may magkakapalit na kulay ng hardwood (dark and light colored) na bumubuo ng mga disenyo.[17]

Significance

Si Ponciano Tiongson ay simbolo ng pakikibaka ng mga Pilipinong intelektwal at may-ari ng lupa na gumamit ng kanilang yaman at impluwensya upang pabagsakin ang kolonyal na pang-aapi.[18] Ang kanyang pamilya at mga ari-arian ay naging mahalagang pundasyon sa pagtatatag ng Unang Republika ng Pilipinas.[19]

See also

References

[20] [21] [22] [23] [24] [25] [26] [27] [28] [29]

  1. ↑ The Women of Malolos, "The Economic Background", 2004, p. 30.
  2. ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 81.
  3. ↑ Malolos Historical Markers, "Comisaria de Guerra", 2014.
  4. ↑ The Women of Malolos, "The Economic Background", 2004, p. 23.
  5. ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 30.
  6. ↑ DECREE, "Confidential Data", 1895, p. 733.
  7. ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 81.
  8. ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 1036.
  9. ↑ DECREE, "Confidential Data", 1895, p. 733.
  10. ↑ Malolos-Supling ng Kasaysayan, "Ang Katipunan sa Bulakan", 1999, p. 931.
  11. ↑ MARIANO-CRISOSTOMO-SCAN, "Mariano Crisostomo (1862-1913)", p. 1000.
  12. ↑ Malolos Heritage Zone, "The Ponciano Santiago Tiongson House", 2018, p. 899.
  13. ↑ Malolos Historical Markers, "Comisaria de Guerra", 2014.
  14. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, p. 708.
  15. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, p. 710.
  16. ↑ Malolos Heritage Zone, "The Ponciano Santiago Tiongson House", 2018, p. 899.
  17. ↑ Malolos Heritage Zone, "The Ponciano Santiago Tiongson House", 2018, p. 899.
  18. ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 30.
  19. ↑ Malolos-Supling ng Kasaysayan, "Ang Katipunan sa Bulakan", 1999, p. 931.
  20. ↑ The Women of Malolos, "The Economic Background", 2004, p. 30.
  21. ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 81.
  22. ↑ Malolos Historical Markers, "Comisaria de Guerra", 2014.
  23. ↑ The Women of Malolos, "The Economic Background", 2004, p. 23.
  24. ↑ DECREE, "Confidential Data", 1895, p. 733.
  25. ↑ Malolos-Supling ng Kasaysayan, "Ang Katipunan sa Bulakan", 1999, p. 931.
  26. ↑ MARIANO-CRISOSTOMO-SCAN, "Mariano Crisostomo (1862-1913)", p. 1000.
  27. ↑ Malolos Heritage Zone, "The Ponciano Santiago Tiongson House", 2018, p. 899.
  28. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, p. 708.
  29. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, p. 710.
Retrieved from "https://wikimalolos.com/wikimalolos/index.php?title=Ponciano_Tiongson&oldid=7172"