User1: Created page with "'''Arsenio Cruz Herrera''' ay isang Pilipinong manananggol, rebolusyonaryo, at politiko na nagsilbi bilang mahalagang delegado sa Kongreso ng Malolos at kinilala bilang kauna-unahang Pilipinong Alkalde ng Maynila sa ilalim ng pamahalaang Amerikano.The Malolos Congress, "KASAPIAN NG KONGRESO NG MALOLOS", 1963, p. 756.193_1911PLARIDEL, "La dignidad, antes que todo", Marso 29, 1911, p. 541. Siya ay naging katuwan..."

2026-05-23T18:40:15Z

Created page with "'''Arsenio Cruz Herrera''' ay isang Pilipinong manananggol, rebolusyonaryo, at politiko na nagsilbi bilang mahalagang delegado sa Kongreso ng Malolos at kinilala bilang kauna-unahang Pilipinong Alkalde ng Maynila sa ilalim ng pamahalaang Amerikano.<ref>The Malolos Congress, "KASAPIAN NG KONGRESO NG MALOLOS", 1963, p. 756.</ref><ref>193_1911PLARIDEL, "La dignidad, antes que todo", Marso 29, 1911, p. 541.</ref> Siya ay naging katuwan..."

New page

'''Arsenio Cruz Herrera''' ay isang [[Pilipino|Pilipinong]] manananggol, rebolusyonaryo, at politiko na nagsilbi bilang mahalagang delegado sa [[Kongreso ng Malolos]] at kinilala bilang kauna-unahang Pilipinong Alkalde ng [[Maynila]] sa ilalim ng pamahalaang [[Estados Unidos|Amerikano]].<ref>The Malolos Congress, "KASAPIAN NG KONGRESO NG MALOLOS", 1963, p. 756.</ref><ref>193_1911PLARIDEL, "La dignidad, antes que todo", Marso 29, 1911, p. 541.</ref> Siya ay naging katuwang sa pagtataguyod ng mga makabayang adhikain sa [[Malolos]], [[Bulacan]], partikular sa pamamagitan ng kanyang pakikipagtulungan sa mga kilalang ilustrado tulad nina [[Marcelo H. del Pilar]] at [[Mariano Crisostomo]].<ref>The Women of Malolos, "The Reform Movement in Malolos", 2004, p. 104.</ref>

== Kasaysayan ==

=== Pakikilahok sa Kilusang Propaganda ===
Bago ang Himagsikang Pilipino, si Cruz Herrera ay naging bahagi ng ''Comite de Propaganda'' sa [[Maynila]], isang lihim na samahan na kinabibilangan nina [[Deodato Arellano]], Doroteo Cortes, at [[Pedro Serrano Laktaw]].<ref>The Women of Malolos, "The Reform Movement in Malolos", 2004, p. 867.</ref> Ang grupong ito ang nangasiwa sa lihim na pagpapasok at pagpapakalat ng mga subersibong babasahin mula sa [[Espanya]], kabilang ang mga akda ni Marcelo H. del Pilar, upang gisingin ang damdaming makabayan ng mga Pilipino laban sa kapangyarihan ng mga prayle.<ref>The Women of Malolos, "The Reform Movement in Malolos", 2004, p. 867.</ref>

=== Papel sa Unang Republika ===
Sa pagkakatatag ng [[Unang Republika ng Pilipinas]], si Cruz Herrera ay hinirang bilang isa sa mga delegado ng lalawigan ng Bulacan sa makasaysayang [[Kongreso ng Malolos]] noong 1898.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAPIAN NG KONGRESO NG MALOLOS", 1934, p. 756.</ref> Siya ay itinala bilang miyembro blg. 103 sa nasabing kapulungan.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAPIAN NG KONGRESO NG MALOLOS", 1934, p. 756.</ref> Bukod dito, nagsilbi rin siya bilang tagapangasiwa ng Pambansang Palimbagan ng Republika na matatagpuan sa [[Casa Real]] sa Malolos, kung saan nilimbag ang mga opisyal na pahayagan ng pamahalaan tulad ng ''[[El Heraldo de la Revolucion]]''.<ref>Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Kagawaran at Tanggapan ng Unang Republika", 1999, p. 909.</ref>

== Paglalarawan ==

=== Praktis sa Batas ===
Si Cruz Herrera ay kilala sa kanyang kahusayan sa larangan ng jurisprudence. Nagtatag siya ng isang tanyag na law firm, ang '''Crisostomo & Cruz Herrera''', katuwang ang kanyang kamag-anak at kaibigan na si [[Mariano Crisostomo]].<ref>149_1912PLARIDEL, "MARIANO CRISOSTOMO LUGO", Agosto 21, 1912, p. 454.</ref> Ang kanilang tanggapan sa Malolos ay matatagpuan sa Rosario 23 (ngayon ay Daang Estrella), na nagsilbing sentro ng mga legal at politikal na usapin sa bayan.<ref>326_1909PLARIDEL, "CRISOSTOMO Y CRUZ HERRERA", 1909, p. 588.</ref>

=== Pamumuno sa Maynila ===
Sa ilalim ng sibil na pamahalaan ng mga Amerikano, si Cruz Herrera ang hinirang na unang Pilipinong Alkalde ng Maynila.<ref>193_1911PLARIDEL, "La dignidad, antes que todo", Marso 29, 1911, p. 541.</ref> Gayunpaman, noong 1905, pinili niyang magbitiw sa tungkulin bilang pagpapakita ng prinsipyo at dignidad ng lahing Pilipino, matapos ang isang insidente ng panggigipit mula sa mga Amerikanong opisyal, na nagpapatunay na mas mahalaga sa kanya ang karangalan kaysa sa mataas na sahod.<ref>193_1911PLARIDEL, "La dignidad, antes que todo", Marso 29, 1911, p. 541.</ref>

== Kabuluhan ==
Bilang isang lider-politiko, naging Pangulo rin siya ng '''Club Nacionalista''', kung saan isinulong niya ang pagkakaisa ng mga Pilipino sa harap ng bagong kolonyalismo.<ref>193_1911PLARIDEL, "La nueva junta", Hunyo 24, 1911, p. 286.</ref> Ang kanyang pamilya ay nanatiling aktibo sa mga gawaing panlipunan; ang kanyang kamag-anak na si Sabina Cruz Herrera ay nagsilbi bilang unang kalihim ng [[Asociacion Central de la Cruz Roja]] (Philippine Red Cross) noong itinatag ito sa Malolos noong Pebrero 1899.<ref>The Women of Malolos, "APPENDIX A", 2004, p. 893.</ref> Si Arsenio Cruz Herrera ay kinikilala sa kasaysayan bilang simbolo ng integridad at intelektwal na katatagan ng mga Pilipino sa panahon ng transisyon mula sa pamumunong Espanyol patungo sa Amerikano.<ref>193_1911PLARIDEL, "La dignidad, antes que todo", Marso 29, 1911, p. 541.</ref>

== See also ==
* [[Kongreso ng Malolos]]
* [[Mariano Crisostomo]]
* [[Marcelo H. del Pilar]]
* [[Casa Real]]
* [[Unang Republika ng Pilipinas]]

== References ==
<ref>The Malolos Congress, "KASAPIAN NG KONGRESO NG MALOLOS", 1963, p. 756.</ref>
<ref>193_1911PLARIDEL, "La dignidad, antes que todo", Marso 29, 1911, p. 541.</ref>
<ref>The Women of Malolos, "The Reform Movement in Malolos", 2004, p. 104, 867, 893.</ref>
<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAPIAN NG KONGRESO NG MALOLOS", 1934, p. 756.</ref>
<ref>Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Kagawaran at Tanggapan ng Unang Republika", 1999, p. 909.</ref>
<ref>149_1912PLARIDEL, "MARIANO CRISOSTOMO LUGO", Agosto 21, 1912, p. 454.</ref>
<ref>326_1909PLARIDEL, "CRISOSTOMO Y CRUZ HERRERA", 1909, p. 588.</ref>
<ref>193_1911PLARIDEL, "La nueva junta", Hunyo 24, 1911, p. 286.</ref>

[[Category:Index]]
[[Category:Who's who in Malolos?]]

Arsenio Cruz Herrera - Revision history