User1: Created page with "Ang '''Gusaling Gabaldon ng Malolos''', na kilala rin bilang '''Malolos Central School''' (ngayon ay ''City of Malolos Integrated School - Santo Rosario''), ay isang makasaysayang gusaling pampaaralan na matatagpuan sa Daang Estrella, Barrio Santo Rosario, Malolos, Bulacan.Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080. Itinayo ito noong 1913 sa ilalim ng pamahalaang Amerikano sa pamamagitan..."

2026-05-23T17:50:36Z

Created page with "Ang '''Gusaling Gabaldon ng Malolos''', na kilala rin bilang '''Malolos Central School''' (ngayon ay ''City of Malolos Integrated School - Santo Rosario''), ay isang makasaysayang gusaling pampaaralan na matatagpuan sa Daang Estrella, Barrio Santo Rosario, Malolos, Bulacan.<ref>Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.</ref> Itinayo ito noong 1913 sa ilalim ng pamahalaang Amerikano sa pamamagitan..."

New page

Ang '''Gusaling Gabaldon ng Malolos''', na kilala rin bilang '''Malolos Central School''' (ngayon ay ''City of Malolos Integrated School - Santo Rosario''), ay isang makasaysayang gusaling pampaaralan na matatagpuan sa Daang Estrella, [[Barrio Santo Rosario]], [[Malolos]], [[Bulacan]].<ref>Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.</ref> Itinayo ito noong 1913 sa ilalim ng pamahalaang [[Estados Unidos|Amerikano]] sa pamamagitan ng Batas Gabaldon Blg. 1801, na naglalayong magtatag ng mga modernong pampublikong paaralan sa buong bansa.<ref>Malolos Historical Markers, "Gusaling Gabaldon", 2014.</ref> Noong 2023, pormal itong kinilala bilang isa sa mga "Pamanang Hindi Natitinag" (Built Heritage) ng lungsod sa ilalim ng [[Kapasiyahang Panlungsod Blg. 326-2023]].<ref>R_326_2023.pdf, "Mga Pamanang Hindi Natitinag (Built Heritages)", 2023, p. 2.</ref>

== Kasaysayan ==

=== Pagpapatayo at Konteksto ===
Ang gusali ay ipinangalan kay [[Isauro Gabaldon]], ang kinatawan ng [[Nueva Ecija]] na siyang may-akda ng Batas Gabaldon noong 1907.<ref>Malolos Historical Markers, "Gusaling Gabaldon", 2014.</ref> Ang pondong ginamit sa konstruksyon ay nagmula sa nasabing batas kasama ang ambag mula sa mga mamamayan ng Malolos.<ref>Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.</ref> Natapos ang gusali noong 1913 at nagsilbing kauna-unahang paaralang elementarya sa bayan.<ref>Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.</ref>

=== Papel noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig ===
Noong panahon ng pananakop ng mga Hapones (1942–1945), ang Gusaling Gabaldon ay ginamit bilang himpilan o kwartel ng mga sundalong Hapones.<ref>Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.</ref> Matapos ang paglaya noong 1945, ito naman ay nagsilbing pansamantalang ospital para sa mga sundalong Amerikano.<ref>Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.</ref>

== Arkitektura ==
Ang disenyo ng gusali ay nilikha ni [[William Parsons]], ang arkitekto ng Kawanihan ng mga Pagawaing Pambayan noong panahong iyon.<ref>Malolos Historical Markers, "Gusaling Gabaldon", 2014.</ref>

* '''Istraktura:''' Ang gusali ay may hugis na "U", kung saan ang gitnang bahagi ang nagsisilbing pinakamahabang seksyon ng harapan.<ref>Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.</ref>
* '''Pagkakaangat:''' Ang sahig ay nakaangat ng dalawang metro mula sa lupa.<ref>Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.</ref>
* '''Mga Bintana:''' Gumagamit ito ng mga tradisyunal na ''swing-out capiz windows'' na may disenyong apat na talulot (four-petal design) sa itaas na bahagi.<ref>Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.</ref>
* '''Interior:''' Ang gitnang bahagi ay may malawak na lobby-corridor na nagbubukas patungo sa isang malaking auditorium at mga silid-aralan sa dalawang gilid na pakpak (wings).<ref>Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.</ref>

== Kabuluhan at Monumento ==
Sa harap ng gusali ay matatagpuan ang isang maliit na plasa kung saan nakatayo ang mga lumang monumento nina Dr. [[Jose Rizal]], [[Marcelo H. del Pilar]], at isang bantayog ng guro na may kasuotan noong dekada 1930.<ref>Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.</ref> Ang Gusaling Gabaldon ay simbolo ng pag-unlad ng edukasyong pampubliko sa Malolos at nananatiling isa sa mga pinakaingatang halimbawa ng arkitekturang kolonyal na Amerikano sa lalawigan.<ref>Malolos Historical Markers, "Gusaling Gabaldon", 2014.</ref> Noong Setyembre 14, 2014, pinasinayaan ang isang panandang pangkasaysayan sa pook na ito bilang bahagi ng pagdiriwang ng [[Kongreso ng Malolos]].<ref>Malolos Historical Markers, "Gusaling Gabaldon", 2014.</ref>

== See also ==

[[Kapasiyahang Panlungsod Blg. 326-2023]]

[[Malolos]]

[[Marcelo H. del Pilar]]

[[Jose Rizal]]

== References ==
<ref>Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.</ref>
<ref>Malolos Historical Markers, "Gusaling Gabaldon", 2014.</ref>
<ref>R_326_2023.pdf, "Mga Pamanang Hindi Natitinag (Built Heritages)", 2023, p. 2.</ref>

[[Category:Index]]
[[Category:Pook]]
[[Category:Institusyon]]

Gusaling Gabaldon ng Malolos - Revision history