User1: Created page with "'''Isidoro Dayao Torres''' (10 Abril 1866 – 5 Disyembre 1928), na mas kilala sa bansag na '''Matanglawin''', ay isang magiting na Pilipinong heneral ng rebolusyon, lider ng Katipunan sa lalawigan ng Bulakan, at kinikilalang "Bayani ng Malolos."Historical Calendar, "Abril 10, 1866", p. 611.Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Heneral Isidoro Dayao Torres y Malolos", 1999, p. 636. Siya ang nagtatag ng Sangguniang Apuy, ang sangay ng Katip..."

2026-05-24T01:20:22Z

Created page with "'''Isidoro Dayao Torres''' (10 Abril 1866 – 5 Disyembre 1928), na mas kilala sa bansag na '''Matanglawin''', ay isang magiting na Pilipinong heneral ng rebolusyon, lider ng Katipunan sa lalawigan ng Bulakan, at kinikilalang "Bayani ng Malolos."<ref>Historical Calendar, "Abril 10, 1866", p. 611.</ref><ref>Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Heneral Isidoro Dayao Torres y Malolos", 1999, p. 636.</ref> Siya ang nagtatag ng Sangguniang Apuy, ang sangay ng Katip..."

New page

'''Isidoro Dayao Torres''' (10 Abril 1866 – 5 Disyembre 1928), na mas kilala sa bansag na '''Matanglawin''', ay isang magiting na Pilipinong heneral ng rebolusyon, lider ng [[Katipunan]] sa lalawigan ng [[Bulakan]], at kinikilalang "Bayani ng Malolos."<ref>Historical Calendar, "Abril 10, 1866", p. 611.</ref><ref>Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Heneral Isidoro Dayao Torres y Malolos", 1999, p. 636.</ref> Siya ang nagtatag ng [[Sangguniang Apuy]], ang sangay ng Katipunan sa [[Malolos]], at nagsilbi bilang [[Gobernador]] Politiko-Militar ng Bulacan noong panahon ng [[Unang Republika ng Pilipinas]].<ref>Copy of Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Heneral Isidoro Torres", p. 558.</ref><ref>The-Women-of-Malolos.pdf, "The Katipunan in Bulacan", 2004, p. 655.</ref>

== Kabataan at Edukasyon ==
Isinilang si Torres noong ika-10 ng Abril, 1866, sa [[Barrio Matimbo]], Malolos, Bulacan.<ref>Historical Calendar, "Abril 10, 1866", p. 611.</ref> Siya ay anak nina Florencio Torres at Maria Dayao.<ref>Historical Calendar, "Abril 10, 1866", p. 611.</ref> Sa kanyang kabataan, kabilang siya sa mga nakatuklas sa mga kuweba ng [[Biak-na-Bato]] na kalaunan ay naging istratehikong kuta ng rebolusyon.<ref>Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "From Reform to Revolution", p. 696.</ref>

Nagtapos siya ng Batsilyer sa Sining (AB) mula sa [[Unibersidad ng Santo Tomas]] at nag-aral din ng abogasya (Derecho).<ref>Copy of Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Heneral Isidoro Torres", p. 558.</ref><ref>Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "Isidoro Dayao Torres", p. 691.</ref> Sa gulang na 16, pinaghinalaan na siya ng mga awtoridad na may balak pumatay ng prayle, isang senyales ng kanyang maagang pagrerebelde sa pamamalakad ng mga Kastila.<ref>Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "Isidoro Dayao Torres", p. 691.</ref>

== Pakikibaka sa Himagsikan ==

=== Pagtatatag ng Katipunan sa Bulacan ===
Noong Mayo 1895, habang nag-aaral sa [[Maynila]], pormal na sumapi si Torres sa Katipunan.<ref>Copy of Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Heneral Isidoro Torres", p. 558.</ref> Binigyan siya ng awtoridad ni [[Andres Bonifacio]] na magtatag ng mga balangay sa Bulacan.<ref>Copy of Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Heneral Isidoro Torres", p. 558.</ref> Itinatag niya ang '''Balangay Apuy''' (kilala rin bilang Sangguniang Apuy) sa Malolos kasama nina [[Ramon de Leon]] at [[Luis Gatmaytan]].<ref>MALOLOSINA, "Balangay Apuy of the Katipunan", p. 646.</ref><ref>The-Women-of-Malolos.pdf, "The Katipunan in Bulacan", 2004, p. 758.</ref> Nagsilbi rin siyang "Hermano Obrero" sa [[Lohia Kupang]], ang unang lohiyang Mason sa bayan.<ref>Copy of Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Heneral Isidoro Torres", p. 558.</ref>

=== Ang Real de Masukol ===
Matapos mabunyag ang Katipunan noong Agosto 1896, pinangunahan ni Torres ang mahigit 3,000 Katipunero sa [[Masukol]], isang latian sa [[Paombong]].<ref>Copy of Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Sa latian ng bayang Paombong", p. 553.</ref><ref>Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Ang mga kaanib naman ng Katipunan...", 1999, p. 710.</ref> Dito itinatag ang '''Real de Masukol''', kung saan siya ang hinirang na "Hepe" o kumandante.<ref>Copy of Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Sa latian ng bayang Paombong", p. 553.</ref> Bagaman kulang sa armas at umaasa lamang sa mga sibat na bakawan at gulok, naging matagumpay ang kanyang pangkat sa ilang labanan laban sa mga Kastila.<ref>Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Ang mga kaanib naman ng Katipunan...", 1999, p. 719.</ref>

=== Mga Labanan at Promosyon ===
Namuno si Torres sa mga madugong labanan sa [[Bagbag]] ([[Calumpit]]), Bunga Mayor ([[Bustos]]), at [[San Ildefonso]], kung saan napatay ang kanyang kasamang si Heneral [[Felipe Estrella]].<ref>The-Women-of-Malolos.pdf, "The Katipunan in Bulacan", 2004, p. 761.</ref> Noong Hunyo 1, 1897, pinamunuan niya ang matagumpay na pagsalakay sa kabayanan ng Malolos.<ref>The-Women-of-Malolos.pdf, "The Katipunan in Bulacan", 2004, p. 656.</ref> Dahil sa kanyang kagitingan, itinaas siya ni Heneral [[Emilio Aguinaldo]] sa ranggong Heneral ng Brigada.<ref>The-Women-of-Malolos.pdf, "The Katipunan in Bulacan", 2004, p. 697.</ref>

== Papel sa Unang Republika ==
Sa pagtatag ng Republika sa Malolos noong 1898, si Torres ay itinalaga bilang '''Gobernador de la Plaza de Malolos'''.<ref>Malolos Historical Markers, "Gobierno Militar de la Plaza de Malolos", 2014, p. 674.</ref> Ang kanyang kwartel ay matatagpuan sa dating [[Casa Tribunal]].<ref>Malolos Historical Markers, "Gobierno Militar de la Plaza de Malolos", 2014, p. 674.</ref> Hawak niya ang pamumuno sa *Batallon Central No. 2* na siyang nagbabantay sa seguridad ng kabisera at ng Pangulo.<ref>Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Hindi pinabayaan ang aspektong pangmilitar", 1999, p. 713.</ref> Naging katuwang niya sa hukumang militar ang mga tanyag na Malolenyo tulad nina [[Mariano Crisostomo]] (bilang tagasuri) at [[Donato Teodoro]].<ref>Copy of Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Mariano Crisostomo", p. 556.</ref>

== Digmaang Pilipino-Amerikano ==
Nang sumiklab ang digmaan laban sa [[Estados Unidos]], nagpatuloy si Torres sa pakikipaglaban bilang gerilya sa kabundukan ng Bulacan.<ref>History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "The guerrilla movement was headed by General Isidoro Torres", p. 631.</ref> Noong Setyembre 1900, nagpalabas siya ng isang palibut-liham na nagbabawal sa mga Pilipino na tumanggap ng posisyon sa pamahalaang kolonyal ng Amerika, sa ilalim ng banta ng pagkakulong.<ref>Historical Calendar, "Setyembre 11, 1900", p. 615.</ref>

Dahil sa pagkakasakit ng malaria at ang sunud-sunod na pagsuko ng ibang mga lider tulad nina Aguinaldo at [[Teodoro Sandiko]], napilitan si Torres na sumuko kay Kapitan Robert sa Norzagaray noong ika-24 ng Abril, 1901.<ref>Historical Calendar, "Abril 3, 1901", p. 610.</ref><ref>Historical Calendar, "Abril 24, 1901", p. 612.</ref>

== Pagpanaw at Pamana ==
Pumanaw si Torres noong ika-5 ng Disyembre, 1928, sa San Antonio, [[Nueva Ecija]], dahil sa sakit na kanser.<ref>Historical Calendar, "Disyembre 5, 1928", p. 620.</ref> Alinsunod sa kanyang huling habilin, ang kanyang labi ay dinala at ibinurol sa bisita ng kanyang sinilangang nayon sa Matimbo bago inilibing.<ref>Copy of Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Pagsisiyam ng Concejo Municipal", p. 595.</ref>

Bilang parangal sa kanya, itinatag ang isang bantayog sa Plaza Hen. Torres (dating Plaza Blumentritt) sa Malolos noong taong 1930.<ref>Copy of Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Bantayog ni Heneral Isidoro Torres", p. 597.</ref> Ipinangalan din sa kanya ang isang kalsada at ang paaralang elementarya sa Matimbo.<ref>Malolos Historical Data Papers, "Matimbo: History and Cultural Life", p. 666.</ref>

== See also ==
* [[Malolos]]
* [[Sangguniang Apuy]]
* [[Unang Republika ng Pilipinas]]
* [[Gregorio del Pilar]]
* [[Mariano Crisostomo]]

== References ==
<ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "Abril 10, 1866", "Enero 1, 1897", "Disyembre 5, 1928", pp. 607, 611, 620.</ref>
<ref>Bautista, Antonio at Jose P. Santos, "Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan", 1934, pp. 553, 556, 558, 595, 597.</ref>
<ref>Tiongson, Nicanor G., "The Women of Malolos", Quezon City: ADMU Press, 2004, pp. 655-656, 758, 761, 767.</ref>
<ref>Malolos Historical Markers, "Gobierno Militar de la Plaza de Malolos", 2014, p. 674.</ref>
<ref>Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "MALOLOS... MULA BALANGAY APUY HANGGANG SA KONGRESO", 1999, pp. 636, 710, 713, 719.</ref>
<ref>Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "Isidoro Dayao Torres", pp. 691, 696, 697.</ref>
<ref>Wiki Malolos Zine Issue 1.pdf, "Ang Pagpatay kay Padre Moises", p. 871.</ref>

[[Category:Index]]
[[Category:Who's who in Malolos?]]

Isidoro Torres - Revision history