User1 at 10:50, 3 May 2026

2026-05-03T10:50:11Z

← Older revision		Revision as of 10:50, 3 May 2026
Line 53:		Line 53:

	[[Category:Index]]		[[Category:Index]]
	[[Category:Institusyon ~~at Organisasyon]]~~		[[Category:Institusyon]]
	~~[[Category:Pangyayari~~]]

User1: Created page with "Ang '''Lohia Kupang''' (opisyal na pangalan: ''Logia Kupang de M. L. y A. de los VVI. De Malolos'') ay ang kauna-unahang lohiya ng mga Mason na itinatag sa bayan ng Malolos, Bulacan, noong panahon ng Espanyol.Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAYSAYAN NG MALULOS NA TINIPON AT SINULAT NI G. ANTONIO BAUTISTA", 1934, p. 50. Itinatag ito noong Mayo 1894 sa ilalim ng asisansya ng ''Gran Oriente Español'', at nagsilbing ku..."

2026-05-03T05:54:58Z

Created page with "Ang '''Lohia Kupang''' (opisyal na pangalan: ''Logia Kupang de M. L. y A. de los VVI. De Malolos'') ay ang kauna-unahang lohiya ng mga Mason na itinatag sa bayan ng Malolos, Bulacan, noong panahon ng Espanyol.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAYSAYAN NG MALULOS NA TINIPON AT SINULAT NI G. ANTONIO BAUTISTA", 1934, p. 50.</ref> Itinatag ito noong Mayo 1894 sa ilalim ng asisansya ng ''Gran Oriente Español'', at nagsilbing ku..."

New page

Ang '''Lohia Kupang''' (opisyal na pangalan: ''Logia Kupang de M. L. y A. de los VVI. De Malolos'') ay ang kauna-unahang lohiya ng mga [[Masonerya|Mason]] na itinatag sa bayan ng [[Malolos]], [[Bulacan]], noong panahon ng [[Espanya|Espanyol]].<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAYSAYAN NG MALULOS NA TINIPON AT SINULAT NI G. ANTONIO BAUTISTA", 1934, p. 50.</ref> Itinatag ito noong Mayo 1894 sa ilalim ng asisansya ng ''Gran Oriente Español'', at nagsilbing kuta ng mga liberal na kaisipan at nasyonalismo na naglalayong wakasan ang kapangyarihan ng mga prayle sa Pilipinas.<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 84.</ref> Ang pagkabunyag ng lihim na samahang ito noong 1895 ang naging mitsa ng pagpapatapon sa mga kilalang lider-rebolusyonaryo ng Malolos sa iba't ibang panig ng arkipelago.<ref>Wiki Malolos Zine Issue 1, "Ang Pagpatay kay Padre Moises", 2024, p. 11.</ref>

== History ==

Ang pagtatag ng lohiya ay pinangunahan nina [[Vicente Gatmaytan]], Jose A. Bautista, at [[Manuel Crisostomo]], na tinanggap sa kapatiran ng Masonerya sa Maynila noong 1893.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAYSAYAN NG MALULOS NA TINIPON AT SINULAT NI G. ANTONIO BAUTISTA", 1934, p. 50.</ref> Sila ay binigyan ng kapangyarihan na bumuo ng isang triangulo sa Malolos upang mang-akit ng mga bagong kasapi na may kaparehong mithiin para sa reporma.<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 84.</ref> Noong Mayo 1894, pormal na naitatag ang Lohia Kupang, na isinunod ang pangalan sa puno ng [[Kupang]] na laganap noon sa pook.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAYSAYAN NG MALULOS NA TINIPON AT SINULAT NI G. ANTONIO BAUTISTA", 1934, p. 50.</ref>

Noong huling bahagi ng 1894, ang lohiya ay na-betray ng ilang mga "manang" o deboto ng simbahan na nagsumbong sa kura paroko ng Malolos sa loob ng kumpisalan.<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 86.</ref> Ginamit ni Fray Moises Santos ang impormasyong ito upang isumbong ang mga opisyal ng munisipyo sa Arsobispo ng Maynila, na nagresulta sa dekreto ni Gobernador-Heneral Ramon Blanco noong Mayo 25, 1895, na nag-uutos ng pagpapatapon sa walong "maginoo" ng Malolos.<ref>DECREE, "Record of Confidential Data of Malolos", 1895.</ref><ref>History of Malolos, Bulacan: Some Notes, "Malolos: Center of Anti-Spanish Propaganda", 1977, p. 17.</ref>

== Description ==

=== Pamunuan (Dignitarios) ===
Ang mga sumusunod ang naging unang opisyal ng Lohia Kupang noong pagkakatatag nito noong 1894:<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAYSAYAN NG MALULOS NA TINIPON AT SINULAT NI G. ANTONIO BAUTISTA", 1934, p. 50.</ref>
* '''Venerable Maestro:''' Vicente Gatmaytan
* '''Primer Vigilante:''' Jose A. Bautista
* '''Segundo Vigilante:''' [[Casimiro Buendia]]
* '''Tesorero:''' Manuel Crisostomo
* '''Secretario:''' Prudencio Hernandez
* '''Orador:''' Dr. Felix S. Bautista
* '''Maestro de Ceremonias:''' Victorino Gatmaytan
* '''Experto y H. Terrible:''' Romualdo Concepcion
* '''Guarda Templo Exterior:''' Vicente Villavicencio

Ang mga kasaping manggagawa (Hnos. Obreros) ay kinabibilangan nina Eladio Adriano, Justo Teodoro, [[Ceferino Aldaba]], Valentin Aldaba, Anastacio de Leon, [[Isidoro Torres]], Sabino Manio, Cayetano Makapugay, Pablo Santos, at Aurelio Tolentino.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAYSAYAN NG MALULOS NA TINIPON AT SINULAT NI G. ANTONIO BAUTISTA", 1934, p. 50.</ref>

=== Kababaihan sa Lohia ===
Ang lohiya ay tumanggap din ng mga kababaihan, na pinangunahan ni Guadalupe Reyes (ang naging maestra ng [[Kababaihan ng Malolos]]).<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 84.</ref> Kasunod na umanib sina Narcisa Dimagiba, Maria H. del Pilar, at Hilaria H. del Pilar.<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 85.</ref>

=== Lokasyon ===
Ang templo ng lohiya na pinagdadausan ng kanilang mga ''tenida'' o pagtitipon ay ang bahay ni Anastacio Crisostomo (kapatid ni Manuel) na matatagpuan sa nayon ng [[Santo Cristo]], Malolos.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAYSAYAN NG MALULOS NA TINIPON AT SINULAT NI G. ANTONIO BAUTISTA", 1934, p. 50.</ref>

== Significance ==
Ang Lohia Kupang ay hindi lamang isang panlipunang organisasyon; ito ay naging mahalagang bahagi ng [[Kilusang Propaganda]] sa lalawigan. Marami sa mga kasapi nito ay naging mga opisyal din sa [[Katipunan]] (Balangay Apuy) at kalaunan ay naglingkod sa [[Unang Republika ng Pilipinas]].<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 85, 95.</ref> Ang pagkakatatag nito ay sumisimbolo sa pag-aaklas ng mga intelektwal at mariwasang pamilya ng Malolos laban sa "frailocracia" o ang pamumuno ng mga prayle.<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 86.</ref> Bagaman nalansag ang lohiya dahil sa pag-uusig ng mga Kastila, ang mga mithiin nito ay nagpatuloy hanggang sa muling pagtatatag ng Masonerya sa bayan sa pamamagitan ng Logia Malolos No. 100 noong 1918.<ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "Marso 7, 1918 – PAGKAKATATAG NG LOGIA MALULOS", 2016.</ref>

== See also ==

[[Marcelo H. del Pilar]]

[[Katipunan]]

[[Unang Republika ng Pilipinas]]

[[Malolos]]

== References ==
<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAYSAYAN NG MALULOS NA TINIPON AT SINULAT NI G. ANTONIO BAUTISTA", 1934, p. 50.</ref>
<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 84.</ref>
<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 85.</ref>
<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 86.</ref>
<ref>Wiki Malolos Zine Issue 1, "Ang Pagpatay kay Padre Moises", 2024, p. 11.</ref>
<ref>DECREE, "Record of Confidential Data of Malolos", 1895.</ref>
<ref>History of Malolos, Bulacan: Some Notes, "Malolos: Center of Anti-Spanish Propaganda", 1977, p. 17.</ref>
<ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "Marso 7, 1918 – PAGKAKATATAG NG LOGIA MALULOS", 2016.</ref>

[[Category:Index]]
[[Category:Institusyon at Organisasyon]]
[[Category:Pangyayari]]

Lohia Kupang - Revision history

User1 at 10:50, 3 May 2026