User1: Created page with "'''Marcelo H. del Pilar''' (30 Agosto 1850 – 4 Hulyo 1896), na kilala rin sa kanyang sagisag-panulat na '''Plaridel''', ay isang tanyag na Pilipinong manananggol, mamamahayag, at nangungunang lider ng Kilusang Propaganda.1997 MHP at the UST (Villaroel), "MARCELO H. DEL PILAR IN SANTO TOMAS", 1997, p. 1.Malolos During the Japanese Occupation.pdf, "Japanese Occupation", p. 1. Kinikilala siya bilang isa sa mga pinakadakilang bayani ng lahing Pili..."

2026-05-23T18:43:53Z

Created page with "'''Marcelo H. del Pilar''' (30 Agosto 1850 – 4 Hulyo 1896), na kilala rin sa kanyang sagisag-panulat na '''Plaridel''', ay isang tanyag na Pilipinong manananggol, mamamahayag, at nangungunang lider ng Kilusang Propaganda.<ref>1997 MHP at the UST (Villaroel), "MARCELO H. DEL PILAR IN SANTO TOMAS", 1997, p. 1.</ref><ref>Malolos During the Japanese Occupation.pdf, "Japanese Occupation", p. 1.</ref> Kinikilala siya bilang isa sa mga pinakadakilang bayani ng lahing Pili..."

New page

'''Marcelo H. del Pilar''' (30 Agosto 1850 – 4 Hulyo 1896), na kilala rin sa kanyang sagisag-panulat na '''Plaridel''', ay isang tanyag na Pilipinong manananggol, mamamahayag, at nangungunang lider ng [[Kilusang Propaganda]].<ref>1997 MHP at the UST (Villaroel), "MARCELO H. DEL PILAR IN SANTO TOMAS", 1997, p. 1.</ref><ref>Malolos During the Japanese Occupation.pdf, "Japanese Occupation", p. 1.</ref> Kinikilala siya bilang isa sa mga pinakadakilang bayani ng lahing Pilipino, partikular sa lalawigan ng [[Bulakan]], dahil sa kanyang matalas na panulat at matapang na pagbatikos sa kapangyarihan ng mga prayle at katiwalian ng pamahalaang [[Espanya|Espanyol]].<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KUNG SINU-SINO SILA....", 1934, p. 1.</ref><ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "AGOSTO 30, 1850 - KAPANGANAKAN NI MARCELO H. DEL PILAR", 2016.</ref> Siya ang nagtatag ng [[Diariong Tagalog]] at nagsilbing ikalawang patnugot ng [[La Solidaridad]] sa Espanya.<ref>History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "Malolos: Center of 'Anti-Spanish' Propaganda, 1882-1895", 1977, p. 14.</ref>

== Kabataan at Edukasyon ==
Isinilang si Marcelo noong ika-30 ng Agosto, 1850, sa Sitio Kupang, [[Barrio San Nicolas]], sa bayan ng [[Bulakan]], Bulacan.<ref>1997 MHP at the UST (Villaroel), "THE HILARIOS OF UST", 1997, p. 9.</ref><ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "AGOSTO 30, 1850 - KAPANGANAKAN NI MARCELO H. DEL PILAR", 2016.</ref> Siya ay anak nina Julian Hilario at Blasica Gatmaitan.<ref>1997 MHP at the UST (Villaroel), "THE HILARIOS OF UST", 1997, p. 9.</ref> Ang kanyang ama ay naglingkod bilang [[gobernadorcillo]] ng bayan ng Bulakan ng tatlong ulit, na nagpapatunay na siya ay nagmula sa isang pamilyang ''principalia''.<ref>1997 MHP at the UST (Villaroel), "THE HILARIOS OF UST", 1997, p. 9.</ref>

Nagsimula ang kanyang pormal na pag-aaral sa paaralan ni Jose Flores sa [[Binondo]] noong 1865.<ref>1997 MHP at the UST (Villaroel), "PUPIL OF JOSE FLORES", 1997, p. 23.</ref> Ipinagpatuloy niya ang kanyang sekundaryang pag-aaral sa [[Colegio de San Juan de Letran]] kung saan siya nagtapos noong 1864 sa ilalim ni Mamerto Natividad.<ref>1997 MHP at the UST (Villaroel), "GRAMATICO IN LETRAN", 1997, p. 21.</ref> Noong 1871, nakamit niya ang batsilyer sa Pilosopiya mula sa [[Unibersidad ng Santo Tomas]] (UST) nang may antas na ''nemine discrepante'' (nagkakaisang pagsang-ayon).<ref>1997 MHP at the UST (Villaroel), "THE LAST BACHELOR OF PHILOSOPHY, 1871", 1997, p. 31.</ref> Ang kanyang pag-aaral ng abogasya ay naantala noong 1870 dahil sa isang pakikipagtalo sa kura paroko ng San Miguel tungkol sa bayad sa binyag, na nagresulta sa kanyang pagkakakulong ng tatlumpung araw.<ref>1997 MHP at the UST (Villaroel), "THE WRONG STORY OF DEL PILAR'S CAREER", 1997, p. 37.</ref> Sa kabila nito, nakamit niya ang kanyang lisensya sa Jurisprudence noong 1881.<ref>1997 MHP at the UST (Villaroel), "LICENTIATE IN JURISPRUDENCE, 1881", 1997, p. 37.</ref>

== Pakikibaka sa Malolos ==
Bagaman isinilang sa bayan ng Bulakan, naging sentro ng kanyang gawaing politikal ang bayan ng [[Malolos]] dahil sa kanyang asawang si Marciana H. del Pilar at sa kanyang malawak na ugnayan sa mga lokal na ilustrado.<ref>History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "Malolos: Center of 'Anti-Spanish' Propaganda, 1882-1895", 1977, p. 14.</ref><ref>The-Women-of-Malolos.pdf, "The Political Background", 2004, p. 55.</ref> Noong 1882, itinatag niya ang ''Diariong Tagalog'', ang unang pahayagang bilingguwal na tumalakay sa mga repormang panlipunan.<ref>History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "Malolos: Center of 'Anti-Spanish' Propaganda, 1882-1895", 1977, p. 14.</ref>

Sa Malolos, pinamunuan niya ang isang lihim na pangkat ng 24 na mga maginoo na lumaban sa tinatawag na "frailocracy."<ref>The-Women-of-Malolos.pdf, "The Political Background", 2004, p. 55.</ref> Kabilang sa mga gawaing ito ang:
* Pagtutol sa labis na listahan ng buwis (padron) na ibinibigay ng mga prayle.<ref>History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "Malolos: Center of 'Anti-Spanish' Propaganda, 1882-1895", 1977, p. 15.</ref><ref>Malolos Heritage Zone.pdf, "History", p. 1.</ref>
* Pagpapalaganap ng mga subersibong polyeto tulad ng ''Dasalan at Tocsohan'' at ''Caiigat Cayo''.<ref>History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "Malolos: Center of 'Anti-Spanish' Propaganda, 1882-1895", 1977, p. 15.</ref><ref>The-Women-of-Malolos.pdf, "The Political Background", 2004, p. 75.</ref>
* Pagpapatayo ng [[Lohia Kupang]], ang unang lohiya ng Masonerya sa Malolos, noong 1894 upang pag-isahin ang mga kaisipang liberal.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAYSAYAN NG MALULOS", 1934, p. 1.</ref><ref>The-Women-of-Malolos.pdf, "The Political Background", 2004, p. 84.</ref>

Noong 1888, hinikayat niya ang [[Kadalagahan ng Malolos]] na maghain ng petisyon kay Gobernador-Heneral [[Valeriano Weyler]] para sa pagbubukas ng isang paaralang panggabi para sa wikang Kastila, isang hakbang na pinapurihan ni Dr. [[Jose Rizal]].<ref>The-Women-of-Malolos.pdf, "The Political Background", 2004, p. 46.</ref><ref>Women of Malolos (EDSA).pdf, "The Women of Malolos", p. 1.</ref>

== Pangingibang-bayan at La Solidaridad ==
Dahil sa matinding pag-uusig ng mga awtoridad, napilitang lumisan si Del Pilar patungong Espanya noong ika-30 ng Oktubre, 1888.<ref>The-Women-of-Malolos.pdf, "The Political Background", 2004, p. 76.</ref> Sa Madrid, pinalitan niya si [[Graciano Lopez Jaena]] bilang patnugot ng ''La Solidaridad''.<ref>1997 MHP at the UST (Villaroel), "MARCELO H. DEL PILAR IN SANTO TOMAS", 1997, p. 1.</ref> Ginamit niya ang pahayagang ito upang ipanawagan ang asimilasyon ng Pilipinas bilang isang lalawigan ng Espanya at ang pagkakaroon ng representasyon sa Cortes.<ref>1997 MHP at the UST (Villaroel), "MARCELO H. DEL PILAR IN SANTO TOMAS", 1997, p. 43.</ref>

Sa kabila ng kanyang pagsusumikap, nabigo ang Kilusang Propaganda na makamit ang mga hinihiling na reporma dahil sa kakulangan ng pondo at kawalan ng pansin mula sa pamahalaan sa Madrid.<ref>1997 MHP at the UST (Villaroel), "MARCELO H. DEL PILAR IN SANTO TOMAS", 1997, p. 4.</ref> Pumanaw siya dahil sa tuberculosis noong ika-4 ng Hulyo, 1896, sa isang ospital sa Barcelona, malayo sa kanyang pamilya at bayan, at sa kalagayang labis na kahirapan.<ref>1997 MHP at the UST (Villaroel), "MARCELO H. DEL PILAR IN SANTO TOMAS", 1997, p. 1.</ref><ref>Malolos During the Japanese Occupation.pdf, "Japanese Occupation", p. 1.</ref>

== Pagpanaw at Pamana ==
Ang mortal na labi ni Del Pilar ay ibinalik sa Pilipinas noong 1921 at pansamantalang inilibing sa Cementerio del Norte bago tuluyang inilipat sa kanyang dambana sa [[Bulakan]], Bulacan, noong 1984.<ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "HULYO 4, 1984 – PAGLIPAT NG LABI NI MARCELO H. DEL PILAR", 2016.</ref> Bilang parangal sa kanya, ang bayan ng [[Plaridel]] (dating Quingua) ay ipinangalan sa kanyang tanyag na sagisag-panulat noong 1936.<ref>Kudlit ng Kalinangang Pilipino sa Bulacan, "Ang Pagpapalit ng Pangalan ng Bayan", p. 2.</ref><ref>Local-History-Region-III-Bulacan.pdf, "Plaridel", p. 3.</ref> Itinuturing siyang "Duyan ng Kalayaan" at simbolo ng integridad ng mga mamamayang Malolenyo.<ref>1997 MHP at the UST (Villaroel), "MARCELO H. DEL PILAR IN SANTO TOMAS", 1997, p. 5.</ref>

== See also ==
* [[Kilusang Propaganda]]
* [[Kadalagahan ng Malolos]]
* [[Jose Rizal]]
* [[La Solidaridad]]
* [[Unang Republika ng Pilipinas]]

== References ==
<ref>1997 MHP at the UST (Villaroel), "MARCELO H. DEL PILAR IN SANTO TOMAS", 1997, pp. 1, 4, 5, 9, 21, 23, 31, 37, 43.</ref>
<ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "Historical Calendar", 2016, pp. 1, 51, 513, 531.</ref>
<ref>The-Women-of-Malolos.pdf, "The Political Background", 2004, pp. 46, 55, 75, 76, 84.</ref>
<ref>History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "Malolos: Center of 'Anti-Spanish' Propaganda, 1882-1895", 1977, pp. 14-15.</ref>
<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KUNG SINU-SINO SILA....", 1934, p. 1.</ref>
<ref>Malolos During the Japanese Occupation.pdf, "Prior to the Pacific War", p. 1.</ref>
<ref>Kudlit ng Kalinangang Pilipino sa Bulacan, "Ang Pagpapalit ng Pangalan ng Bayan", p. 2.</ref>

[[Category:Index]]
[[Category:Who's who in Malolos?]]

Marcelo H. del Pilar - Revision history