Wiki Malolos

Marcelo H. del Pilar

Marcelo H. del Pilar (30 Agosto 1850 – 4 Hulyo 1896), na kilala rin sa kanyang sagisag-panulat na Plaridel, ay isang tanyag na Pilipinong manananggol, mamamahayag, at nangungunang lider ng Kilusang Propaganda.[1][2] Kinikilala siya bilang isa sa mga pinakadakilang bayani ng lahing Pilipino, partikular sa lalawigan ng Bulakan, dahil sa kanyang matalas na panulat at matapang na pagbatikos sa kapangyarihan ng mga prayle at katiwalian ng pamahalaang Espanyol.[3][4] Siya ang nagtatag ng Diariong Tagalog at nagsilbing ikalawang patnugot ng La Solidaridad sa Espanya.[5]

Kabataan at Edukasyon

Isinilang si Marcelo noong ika-30 ng Agosto, 1850, sa Sitio Kupang, Barrio San Nicolas, sa bayan ng Bulakan, Bulacan.[6][7] Siya ay anak nina Julian Hilario at Blasica Gatmaitan.[8] Ang kanyang ama ay naglingkod bilang gobernadorcillo ng bayan ng Bulakan ng tatlong ulit, na nagpapatunay na siya ay nagmula sa isang pamilyang principalia.[9]

Nagsimula ang kanyang pormal na pag-aaral sa paaralan ni Jose Flores sa Binondo noong 1865.[10] Ipinagpatuloy niya ang kanyang sekundaryang pag-aaral sa Colegio de San Juan de Letran kung saan siya nagtapos noong 1864 sa ilalim ni Mamerto Natividad.[11] Noong 1871, nakamit niya ang batsilyer sa Pilosopiya mula sa Unibersidad ng Santo Tomas (UST) nang may antas na nemine discrepante (nagkakaisang pagsang-ayon).[12] Ang kanyang pag-aaral ng abogasya ay naantala noong 1870 dahil sa isang pakikipagtalo sa kura paroko ng San Miguel tungkol sa bayad sa binyag, na nagresulta sa kanyang pagkakakulong ng tatlumpung araw.[13] Sa kabila nito, nakamit niya ang kanyang lisensya sa Jurisprudence noong 1881.[14]

Pakikibaka sa Malolos

Bagaman isinilang sa bayan ng Bulakan, naging sentro ng kanyang gawaing politikal ang bayan ng Malolos dahil sa kanyang asawang si Marciana H. del Pilar at sa kanyang malawak na ugnayan sa mga lokal na ilustrado.[15][16] Noong 1882, itinatag niya ang Diariong Tagalog, ang unang pahayagang bilingguwal na tumalakay sa mga repormang panlipunan.[17]

Sa Malolos, pinamunuan niya ang isang lihim na pangkat ng 24 na mga maginoo na lumaban sa tinatawag na "frailocracy."[18] Kabilang sa mga gawaing ito ang:

  • Pagtutol sa labis na listahan ng buwis (padron) na ibinibigay ng mga prayle.[19][20]
  • Pagpapalaganap ng mga subersibong polyeto tulad ng Dasalan at Tocsohan at Caiigat Cayo.[21][22]
  • Pagpapatayo ng Lohia Kupang, ang unang lohiya ng Masonerya sa Malolos, noong 1894 upang pag-isahin ang mga kaisipang liberal.[23][24]

Noong 1888, hinikayat niya ang Kadalagahan ng Malolos na maghain ng petisyon kay Gobernador-Heneral Valeriano Weyler para sa pagbubukas ng isang paaralang panggabi para sa wikang Kastila, isang hakbang na pinapurihan ni Dr. Jose Rizal.[25][26]

Pangingibang-bayan at La Solidaridad

Dahil sa matinding pag-uusig ng mga awtoridad, napilitang lumisan si Del Pilar patungong Espanya noong ika-30 ng Oktubre, 1888.[27] Sa Madrid, pinalitan niya si Graciano Lopez Jaena bilang patnugot ng La Solidaridad.[28] Ginamit niya ang pahayagang ito upang ipanawagan ang asimilasyon ng Pilipinas bilang isang lalawigan ng Espanya at ang pagkakaroon ng representasyon sa Cortes.[29]

Sa kabila ng kanyang pagsusumikap, nabigo ang Kilusang Propaganda na makamit ang mga hinihiling na reporma dahil sa kakulangan ng pondo at kawalan ng pansin mula sa pamahalaan sa Madrid.[30] Pumanaw siya dahil sa tuberculosis noong ika-4 ng Hulyo, 1896, sa isang ospital sa Barcelona, malayo sa kanyang pamilya at bayan, at sa kalagayang labis na kahirapan.[31][32]

Pagpanaw at Pamana

Ang mortal na labi ni Del Pilar ay ibinalik sa Pilipinas noong 1921 at pansamantalang inilibing sa Cementerio del Norte bago tuluyang inilipat sa kanyang dambana sa Bulakan, Bulacan, noong 1984.[33] Bilang parangal sa kanya, ang bayan ng Plaridel (dating Quingua) ay ipinangalan sa kanyang tanyag na sagisag-panulat noong 1936.[34][35] Itinuturing siyang "Duyan ng Kalayaan" at simbolo ng integridad ng mga mamamayang Malolenyo.[36]

See also

References

[37] [38] [39] [40] [41] [42] [43]

  1. ↑ 1997 MHP at the UST (Villaroel), "MARCELO H. DEL PILAR IN SANTO TOMAS", 1997, p. 1.
  2. ↑ Malolos During the Japanese Occupation.pdf, "Japanese Occupation", p. 1.
  3. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KUNG SINU-SINO SILA....", 1934, p. 1.
  4. ↑ Historical Calendar latest as of 6-24-16, "AGOSTO 30, 1850 - KAPANGANAKAN NI MARCELO H. DEL PILAR", 2016.
  5. ↑ History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "Malolos: Center of 'Anti-Spanish' Propaganda, 1882-1895", 1977, p. 14.
  6. ↑ 1997 MHP at the UST (Villaroel), "THE HILARIOS OF UST", 1997, p. 9.
  7. ↑ Historical Calendar latest as of 6-24-16, "AGOSTO 30, 1850 - KAPANGANAKAN NI MARCELO H. DEL PILAR", 2016.
  8. ↑ 1997 MHP at the UST (Villaroel), "THE HILARIOS OF UST", 1997, p. 9.
  9. ↑ 1997 MHP at the UST (Villaroel), "THE HILARIOS OF UST", 1997, p. 9.
  10. ↑ 1997 MHP at the UST (Villaroel), "PUPIL OF JOSE FLORES", 1997, p. 23.
  11. ↑ 1997 MHP at the UST (Villaroel), "GRAMATICO IN LETRAN", 1997, p. 21.
  12. ↑ 1997 MHP at the UST (Villaroel), "THE LAST BACHELOR OF PHILOSOPHY, 1871", 1997, p. 31.
  13. ↑ 1997 MHP at the UST (Villaroel), "THE WRONG STORY OF DEL PILAR'S CAREER", 1997, p. 37.
  14. ↑ 1997 MHP at the UST (Villaroel), "LICENTIATE IN JURISPRUDENCE, 1881", 1997, p. 37.
  15. ↑ History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "Malolos: Center of 'Anti-Spanish' Propaganda, 1882-1895", 1977, p. 14.
  16. ↑ The-Women-of-Malolos.pdf, "The Political Background", 2004, p. 55.
  17. ↑ History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "Malolos: Center of 'Anti-Spanish' Propaganda, 1882-1895", 1977, p. 14.
  18. ↑ The-Women-of-Malolos.pdf, "The Political Background", 2004, p. 55.
  19. ↑ History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "Malolos: Center of 'Anti-Spanish' Propaganda, 1882-1895", 1977, p. 15.
  20. ↑ Malolos Heritage Zone.pdf, "History", p. 1.
  21. ↑ History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "Malolos: Center of 'Anti-Spanish' Propaganda, 1882-1895", 1977, p. 15.
  22. ↑ The-Women-of-Malolos.pdf, "The Political Background", 2004, p. 75.
  23. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAYSAYAN NG MALULOS", 1934, p. 1.
  24. ↑ The-Women-of-Malolos.pdf, "The Political Background", 2004, p. 84.
  25. ↑ The-Women-of-Malolos.pdf, "The Political Background", 2004, p. 46.
  26. ↑ Women of Malolos (EDSA).pdf, "The Women of Malolos", p. 1.
  27. ↑ The-Women-of-Malolos.pdf, "The Political Background", 2004, p. 76.
  28. ↑ 1997 MHP at the UST (Villaroel), "MARCELO H. DEL PILAR IN SANTO TOMAS", 1997, p. 1.
  29. ↑ 1997 MHP at the UST (Villaroel), "MARCELO H. DEL PILAR IN SANTO TOMAS", 1997, p. 43.
  30. ↑ 1997 MHP at the UST (Villaroel), "MARCELO H. DEL PILAR IN SANTO TOMAS", 1997, p. 4.
  31. ↑ 1997 MHP at the UST (Villaroel), "MARCELO H. DEL PILAR IN SANTO TOMAS", 1997, p. 1.
  32. ↑ Malolos During the Japanese Occupation.pdf, "Japanese Occupation", p. 1.
  33. ↑ Historical Calendar latest as of 6-24-16, "HULYO 4, 1984 – PAGLIPAT NG LABI NI MARCELO H. DEL PILAR", 2016.
  34. ↑ Kudlit ng Kalinangang Pilipino sa Bulacan, "Ang Pagpapalit ng Pangalan ng Bayan", p. 2.
  35. ↑ Local-History-Region-III-Bulacan.pdf, "Plaridel", p. 3.
  36. ↑ 1997 MHP at the UST (Villaroel), "MARCELO H. DEL PILAR IN SANTO TOMAS", 1997, p. 5.
  37. ↑ 1997 MHP at the UST (Villaroel), "MARCELO H. DEL PILAR IN SANTO TOMAS", 1997, pp. 1, 4, 5, 9, 21, 23, 31, 37, 43.
  38. ↑ Historical Calendar latest as of 6-24-16, "Historical Calendar", 2016, pp. 1, 51, 513, 531.
  39. ↑ The-Women-of-Malolos.pdf, "The Political Background", 2004, pp. 46, 55, 75, 76, 84.
  40. ↑ History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "Malolos: Center of 'Anti-Spanish' Propaganda, 1882-1895", 1977, pp. 14-15.
  41. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KUNG SINU-SINO SILA....", 1934, p. 1.
  42. ↑ Malolos During the Japanese Occupation.pdf, "Prior to the Pacific War", p. 1.
  43. ↑ Kudlit ng Kalinangang Pilipino sa Bulacan, "Ang Pagpapalit ng Pangalan ng Bayan", p. 2.
Retrieved from "https://wikimalolos.com/wikimalolos/index.php?title=Marcelo_H._del_Pilar&oldid=7329"