Pedro Ladia
Pedro Ladia ay isang tubong Borneo (Burney) na nanirahan sa Malolos, at namuno sa isang pag-aalsa laban sa kapangyarihan ng mga Espanyol noong taong 1643.[1] Kilala siya sa kasaysayan bilang ang nagpahayag sa kanyang sarili bilang "Hari ng mga Tagalog" (King of the Tagálogs), isang pagtatangkang magtatag ng katutubong monarkiya sa ilalim ng kanyang pamumuno.[2] Ang kanyang pag-aalsa ay itinuturing na isa sa mga pinakaunang mahalagang ulat ng pagtutol sa kolonyalismo sa lalawigan ng Bulacan.[3]
History
Noong 1643, si Ladia ay naging sentro ng usap-usapan sa Malolos nang simulan niyang hikayatin ang mga mamamayan na mag-alsa laban sa pamahalaang Espanyol.[4] Ibinatay niya ang kanyang karapatan sa trono sa pamamagitan ng pag-angkin na siya ay isang direktang inapo ni Raja Matanda, ang huling pinuno ng Maynila na hinarap ng pangkat ni Miguel Lopez de Legazpi noong 1571.[5]
Ang pag-aalsang ito ay agad na naagapan bago pa man maging ganap na malawakang digmaan.[6] Dahil sa masigasig na pagkilos ni Fray Cristobal Enriquez, isang prayleng Agustino, natunton ang kinaroroonan ni Ladia.[7] Gumamit si Enriquez ng isang "matalinong pamamaraan" upang dakpin si Ladia bago pa lumala ang hidwaan.[8] Matapos mahuli, dinala siya sa Maynila kung saan siya ay hinatulan ng kamatayan at binitay dahil sa kanyang "vain presumption" o maling pagpapalagay ng kapangyarihan.[9]
Description
Upang makuha ang suporta ng mga nayon sa distrito ng Malolos, gumamit si Ladia ng iba't ibang mga "impostures" o mapanlinlang na pahayag.[10] Ayon sa mga ulat ng mga Espanyol, nagsagawa rin siya ng mga "konsultasyon sa demonyo," na malamang ay tumutukoy sa mga katutubong ritwal na ispiritwal na karaniwan sa mga sinaunang Pilipino.[11]
Ang mga pagtitipon ni Ladia ay madalas ding kinatatampukan ng rituwal na pag-inom ng alak, na itinuturing ng mga kronikong Kastila bilang "pangunahing tagapayo" sa mga usapin ng digmaan at politika sa mga katutubo sa rehiyon.[12] Ang mga gawaing ito ay nagdulot ng kalituhan at pagkabahala sa mga baryo sa paligid ng Malolos hanggang sa kanyang pagkakadakip.[13]
Significance
Bagaman nabigo, ang pag-aalsa ni Pedro Ladia ay sumasalamin sa pagkakaiba sa pagitan ng mga sinaunang gawi ng mga Pilipino at ng bagong kaayusang ipinatutupad ng kolonyalismong Espanyol.[14] Kinikilala ang kanyang pangalan sa modernong kasaysayan ng lungsod bilang bahagi ng mga "Importanteng Personalidad" na itinalaga sa ilalim ng Kapasiyahang Panlungsod Blg. 326-2023 ng Lungsod ng Malolos.[15] Siya ay itinala bilang isa sa mga nagsulong ng kaisipang mapanghimagsik sa kasaysayan ng bayan.[16]
See also
References
- ↑ MALOLOSINA, "Don Pedro Ladía", p. 11.
- ↑ History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "The celebration in Malolos", 1977, p. 2.
- ↑ Malolos During the Japanese Occupation.pdf, "The early history of Bulacan", p. 6.
- ↑ Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "Early Native Resistance: 'The Ladia Revolt' 1643", p. 48.
- ↑ MALOLOSINA, "Don Pedro Ladía", p. 11.
- ↑ MALOLOSINA, "Don Pedro Ladía", p. 12.
- ↑ MALOLOSINA, "Don Pedro Ladía", p. 12.
- ↑ MALOLOSINA, "Don Pedro Ladía", p. 12.
- ↑ Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "Early Native Resistance: 'The Ladia Revolt' 1643", p. 48.
- ↑ MALOLOSINA, "Don Pedro Ladía", p. 11.
- ↑ Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "Early Native Resistance: 'The Ladia Revolt' 1643", p. 48.
- ↑ MALOLOSINA, "Don Pedro Ladía", p. 11.
- ↑ MALOLOSINA, "Don Pedro Ladía", p. 11.
- ↑ Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "Early Native Resistance: 'The Ladia Revolt' 1643", p. 49.
- ↑ R_326_2023.pdf, "Mga Importanteng Personalidad", 2023, p. 5.
- ↑ R_326_2023.pdf, "Mga Importanteng Personalidad", 2023, p. 7.
- ↑ MALOLOSINA, "Don Pedro Ladía", p. 11-12.
- ↑ History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "The celebration in Malolos", 1977, p. 2.
- ↑ Malolos During the Japanese Occupation.pdf, "The early history of Bulacan", p. 6.
- ↑ Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "Early Native Resistance: 'The Ladia Revolt' 1643", pp. 48-49.
- ↑ R_326_2023.pdf, "Mga Importanteng Personalidad", 2023, p. 5, 7.