Casa Real

From Wiki Malolos
Revision as of 18:35, 23 May 2026 by User1 (talk | contribs) (Created page with "'''Casa Real''' (kilala rin bilang '''Dambana ng Casa Real''') ay isang makasaysayang gusali at pamanang pook na matatagpuan sa Lungsod ng Malolos, Bulacan.<ref>Malolos Heritage Zone, "History", 2018, p. 825.</ref> Itinayo noong 1580, nagsilbi itong tanggapan at tahanan ng gobernadorcillo noong panahon ng Kastila at naging pansamantalang Pambansang Palimbagan ng Unang Republika ng Pilipinas noong 1899.<ref>Malolos Historical Markers, "Dambana...")
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)
Jump to navigation Jump to search

Casa Real (kilala rin bilang Dambana ng Casa Real) ay isang makasaysayang gusali at pamanang pook na matatagpuan sa Lungsod ng Malolos, Bulacan.[1] Itinayo noong 1580, nagsilbi itong tanggapan at tahanan ng gobernadorcillo noong panahon ng Kastila at naging pansamantalang Pambansang Palimbagan ng Unang Republika ng Pilipinas noong 1899.[2] Kinikilala ang gusali bilang isa sa mga pinakamatandang istruktura sa bayan at idineklara bilang isang National Shrine noong ika-4 ng Oktubre, 1965, sa ilalim ng Kautusang Pampanguluhan Blg. 173.[3] Sa kasalukuyan, ito ay nagsisilbing Museum of Philippine Political History sa ilalim ng pamamahala ng Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas.[4]

Kasaysayan

Panahon ng Espanyol

Ang orihinal na Casa Real ay itinayo sa pampang ng Ilog Liyang.[5] Una itong yari sa kawayan at cogon bago muling itinayo gamit ang bato, tisa, at mortar noong taong 1768.[6][7] Noong 1762, nagsilbi itong pansamantalang imbakan ng kaban ng yaman (treasury) ng pamahalaang Kastila noong panahon ng pananakop ng mga Ingles sa Maynila.[8][9]

Noong 1834, sinimulan ang pagtatayo ng isang bagong Casa Real sa pamamagitan ng mga ambag mula sa mga principalia ng Malolos at mga boluntaryong donasyon ng mga mamamayan.[10][11] Bagaman pansamantalang nahinto ang konstruksyon, natapos at binasbasan ang gusali noong 1843 sa ilalim ng kura parokong si Fray Francisco Miro.[12][13] Bukod sa pagiging tanggapang sibil, ginamit din ito bilang bilangguan o carcel noong ika-19 na dantaon.[14]

Panahon ng Republika at Himagsikan

Noong panahon ng Unang Republika ng Pilipinas (1898–1899), ang Casa Real ay naging mahalagang sentro ng komunikasyon.[15] Dito nanahan ang Pambansang Palimbagan sa ilalim ng pamamahala ni Arsenio Cruz Herrera.[16] Sa loob ng gusaling ito nilimbag ang mga opisyal na pahayagan ng rebolusyonaryong pamahalaan, kabilang ang El Heraldo de la Revolucion at ang mga sumunod na labas ng La Independencia ni Heneral Antonio Luna.[17][18] Ito rin ang nagsilbing tanggapan ng Pambansang Kabang-Yaman ng Republika.[19][20]

Panahong Amerikano at Hapon

Sa ilalim ng pamahalaang Amerikano, ang Casa Real ay nagsilbing Kapitolyo ng lalawigan ng Bulacan bago naging Casa Presidencia Municipal o Munisipyo ng Malolos.[21][22] Noong panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang gusali ay ginamit bilang himpilan ng mga sundalong Hapones.[23]

Arkitektura

Ang orihinal na disenyo ng Casa Real noong 1843 ay isang dalawang-palapag na istruktura na yari sa adobe at may bubong na tisa.[24] Noong 1918, sumailalim ang gusali sa isang renobasyon kung saan idinagdag ang dalawang malalaking balkonaheng yari sa konkreto sa magkabilang panig nito, na pinalamutian ng mga disenyong Art Deco.[25] Ang pangunahing pintuan ay may maliit na balkonahe rin sa itaas na sinusuportahan ng dalawang poste upang magbigay ng proteksyon sa mga pumapasok.[26] Noong 1981, muling isinaayos at nirerestora ang gusali upang ibalik ang dating kariktan nito matapos ang ilang dekada ng pagkasira.[27][28]

Kabuluhan

Bilang lunduyan ng pambansang palimbagan, ang Casa Real ay sumasalamin sa intelektwal na pakikibaka ng mga Pilipino para sa kalayaan.[29] Ito ay kabilang sa mga "Pamanang Hindi Natitinag" ng Malolos at kinikilala bilang bahagi ng Historic Town Center sa ilalim ng Kapasiyahang Panlungsod Blg. 326-2023.[30] Sa loob nito matatagpuan ang iba't ibang eksibit tungkol sa kasaysayang pampulitika ng Pilipinas, mula sa panahong pre-kolonyal hanggang sa kasalukuyang republika.[31]

See also

References

[32] [33] [34] [35] [36] [37] [38] [39] [40] [41] [42] [43]

  1. ↑ Malolos Heritage Zone, "History", 2018, p. 825.
  2. ↑ Malolos Historical Markers, "Dambana ng Casa Real", 2014, p. 866.
  3. ↑ Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Dambana ng Casa Real", 1999, p. 919.
  4. ↑ Malolos_Historic_Town_Center.pdf, "Built heritage", p. 925.
  5. ↑ History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "Casa Real", 1977, p. 718.
  6. ↑ History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "Casa Real", 1977, p. 718.
  7. ↑ Copy of Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "1768", 1934, p. 654.
  8. ↑ Malolos Heritage Zone, "History", 2018, p. 828.
  9. ↑ Malolos Historical Markers, "Dambana ng Casa Real", 2014, p. 866.
  10. ↑ History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "Casa Real", 1977, p. 718.
  11. ↑ Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "The Malolos Pueblo, 1580-1761", p. 822.
  12. ↑ History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "Casa Real", 1977, p. 718.
  13. ↑ Malolos Heritage Zone, "History", 2018, p. 829.
  14. ↑ The-Women-of-Malolos.pdf, "The Rise of the Mestizos Sangleyes", 2004, p. 959.
  15. ↑ Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Kagawaran at Tanggapan ng Unang Republika", 1999, p. 909.
  16. ↑ MARIANO-CRISOSTOMO-SCAN.pdf, "Pahina 1", p. 816.
  17. ↑ MARIANO-CRISOSTOMO-SCAN.pdf, "Pahina 1", p. 816.
  18. ↑ Malolos Heritage Zone, "History", 2018, p. 828.
  19. ↑ Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Kagawaran at Tanggapan ng Unang Republika", 1999, p. 909.
  20. ↑ Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Kasaysayan sa mga Larawan", 1999, p. 915.
  21. ↑ Malolos Heritage Zone, "History", 2018, p. 828.
  22. ↑ Malolos Historical Markers, "Dambana ng Casa Real", 2014, p. 866.
  23. ↑ Malolos Historical Markers, "Dambana ng Casa Real", 2014, p. 866.
  24. ↑ Malolos Heritage Zone, "History", 2018, p. 829.
  25. ↑ Malolos Heritage Zone, "History", 2018, p. 829.
  26. ↑ Malolos Heritage Zone, "History", 2018, p. 829.
  27. ↑ Malolos Heritage Zone, "History", 2018, p. 829.
  28. ↑ Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "Epilogue", p. 904.
  29. ↑ MARIANO-CRISOSTOMO-SCAN.pdf, "Pahina 1", p. 816.
  30. ↑ R_326_2023.pdf, "Mga Pamanang Hindi Natitinag", 2023, p. 948.
  31. ↑ Malolos_Historic_Town_Center.pdf, "Built heritage", p. 925.
  32. ↑ Malolos Heritage Zone, "History", 2018, p. 825, 828-829.
  33. ↑ Malolos Historical Markers, "Dambana ng Casa Real", 2014, p. 866.
  34. ↑ Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Dambana ng Casa Real", 1999, p. 919.
  35. ↑ Malolos_Historic_Town_Center.pdf, "Built heritage", p. 925.
  36. ↑ History-of-Malolos-Bulacan-Some-notes.pdf, "Casa Real", 1977, p. 718.
  37. ↑ Copy of Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "1768", 1934, p. 654.
  38. ↑ Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "The Malolos Pueblo, 1580-1761", p. 822.
  39. ↑ The-Women-of-Malolos.pdf, "The Rise of the Mestizos Sangleyes", 2004, p. 959.
  40. ↑ Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Kagawaran at Tanggapan ng Unang Republika", 1999, p. 909, 915.
  41. ↑ MARIANO-CRISOSTOMO-SCAN.pdf, "Pahina 1", p. 816.
  42. ↑ Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "Epilogue", p. 904.
  43. ↑ R_326_2023.pdf, "Mga Pamanang Hindi Natitinag", 2023, p. 948.
Retrieved from "https://wikimalolos.com/wikimalolos/index.php?title=Casa_Real&oldid=7327"