KP 326-2023 Indeks

Paliwanag: Ang Indeks na ito ay nagha-hyperlink sa mga pamanang kultural na inilista sa KP 326-2023 na may pamagat na "Kapasyahang Panlungsod na Kumikilala at Nagbibigay Pagpapahalaga sa mga Pamanang Kultural ng Lungsod ng Malolos". Layunin nitong mapadali ang pagdodokumento at paghahagilap sa Wiki ng mga nilalaman ng kumprehensibong listahan ng pamana. Naka-transcribe ang teksto ng kapasyahan sa ibaba kalakip ang mga hyperlink sa mga kaugnay na artikulo at resources.

KAPASIYAHANG PANLUNGSOD BLG. 326-2023

ISANG KAPASYAHANG PANLUNGSOD NA KUMIKILALA AT NAGBIBIGAY PAGPAPAHALAGA SA MGA PAMANANG KULTURAL NG LUNGSOD NG MALOLOS

HANGO SA KATITIKAN NG IKA-68 KARANIWANG PULONG NG SANGGUNIANG PANLUNGSOD NG MALOLOS NA GINANAP SA SA BULWAGANG PULUNGAN NG SANGGUNIAN (ANNEX), IKA-LIMANG PALAPAG NG BAGONG GUSALI NG PAMAHALAANG LUNGSOD NG MALOLOS NOONG IKA-13 NG NOBYEMBRE, 2023.

KAPASIYAHANG PANLUNGSOD BLG. 326-2023

ISANG KAPASIYAHANG PANLUNGSOD NA KUMIKILALA AT NAGBIBIGAY PAGPAPAHALAGA SA MGA PAMANANG KULTURAL NG LUNGSOD NG MALOLOS.

AKDA NINA: KGG. VICTORINO M. ALDABA III at KGG. PATRICK S. DELA CRUZ KAMAY-AKDA ANG LAHAT NG BUMUBUO NG SANGGUNIANG PANLUNGSOD

SAPAGKAT, isinasaad sa Seksyon 14, Artikulo XIV ng 1987 Saligang Batas ng Pilipinas na nararapat na itaguyod ng Estado ang pangangalaga, pagpapayaman at dinamikong ebolusyon ng isang pambansang kulturang Pilipino salig sa simulaing pagkakaisa sa pagkakaiba-iba sa kapaligirang malaya, artistiko at intelektwal na pagpapahayag;

SAPAGKAT, nakasaad sa Sekyon 16 ng Batas Republika Blg. 7160, o mas kilala bilang Kodigo ng Pamahalaang Lokal ng 1991 na kinakailangang pagyamanin ang kultura ng bayan;

SAPAGKAT, itinatagubilin ng Batas Republika Blg. 10066, o ang National Cultural Heritage Act of 2009, ang proteksyon, preserbasyon, konserbasyon at pagsulong ng kultura na pamana ng bansa, kabilang ang mga pag-aari at ang kasaysayan nito, gayundin ang etnisidad ng mga lokal na komunidad

SAPAGKAT, ang Lungsod ng Malolos, tinaguriang Duyan ng Republika (Cradle of the Republic), ay isa sa pinakamayaman sa kasaysayan na lungsod sa bansa dahil sa makabuluhang papel nito sa pagkamit ng kalayaan at demokrasya ng Pilipinas;

SAPAGKAT, ang Pamahalaang Lungsod ng Malolos, sa pamamagitan ng Panlungsod na Tanggapan ng Sining, Kultura, at Turismo ay nagbibigay pagkilala at pagpapahalaga sa mga pamanang kultural gaya ng mga iba’t ibang istraktura (Built Heritages), mga Monumento at Panandang Pang-ala ala, Liwasan, Libingan, Parke, Anyong Lupa, Anyong Tubig, Halaman, mga pagkain, Likhang Kamay, mga tradisyon, at mga mahahalagang personahe gaya ng mga sumusunod:

A. MGA PAMANANG HINDI NATITINAG (BUILT HERITAGES) Base sa Historic Town Center Resolution no. 02, series of 2001. See Malolos Local Markers

Simbahan at Kumbento ng Barasoain, 1885 na matatagpuan sa Barangay San Agustin/San Gabriel Tahanan ng mga Cojuangco, 1890's na matatagpuan sa Barangay Liang Tahanan ng mga Bautista (Tanjosoy), 1812 na matatagpuan sa Barangay Caingin Dambanang Casa Real, 1580 na matatagpuan sa Barangay Liang Tahanan ng mga Lopez na matatagpuan sa Barangay San Agustin Tahanan ng mga Robles na matatagpuan sa Barangay Caingin Katedral, Basilica Minore at Kumbento ng Malolos, 1815 na matatagpuan sa Barangay Sto. Nino at San Vicente Lumang Gusaling Pampamahalaan ng Malolos, 1940 na matatagpuan sa Barangay Sto. Nino Tahanan ng mga Abad na matatagpuan sa Tampoy, Barangay Sto. Nino Tahanan ng mga Ejercito na matatagpuan sa Pariancillo, Barangay Sto. Nino Tahanan ng mga Tiongson (Olmos), 1890s na matatagpuan sa Pariancillo, Barangay Sto. Nino Tahanan ng mga Cervantes (Chiong), 1892 na matatagpuan sa Pariancillo, Barangay Sto. Nino Tahanan ng mga Crisostomo na matatagpuan sa Pariancillo, Barangay Sto. Nino Tahanan ng mga Tiongson (Ceferino), 1930, 1951 na matatagpuan sa Pariancillo, Barangay Sto. Nino Casa Tribunal, 1850s na matatagpuan sa Pariancillo, Barangay Sto. Nino Tahanan ng mga Adriano (MERALCO), 1930 na matatagpuan sa Pariancillo, Barangay Sto. Nino Tahanan ng mga Crisostomo (Vinluan), 1930s na matatagpuan sa M. Crisostomo Street, Barangay Sto. Nino Tahanan ng mga Lomotan, 1930s na matatagpuan sa Barangay Sto. Nino Tahanan ng mga Tantoco-Santos, 1880s na matatagpuan sa Barangay Sto. Nino Tahanan ng mga Bautista, 1887 na matatagpuan sa Barangay Sto. Nino Tahanan ng mga Reyes, 1904 na matatagpuan sa F.T. Reyes Street, Barangay Sto. Nino Tahanan ng mga Santos-Uitangcoy, 1914 na matatagpuan sa F.T. Reyes Street, Sto. Nino Tahanan ng mga Tantoco, Chalet na matatagpuan sa F.T. Reyes Street, Barangay Sto. Nino Tahanan ng mga Estrella na matatagpuan sa F.T. Reyes Street, Barangay Sto. Nifio Tahanan ng mga Reyes na matatagpuan sa F.T. Reyes Street, Barangay Sto. Nifio Tahanan ng mga Que, Chalet na matatagpuan sa M. Tengco Street, Barangay Sto. Rosario Tahanan ng mga Fernando na matatagpuan sa M. Tengco Street, Barangay Sto. Rosario Tahanan ng mga Baluyot na matatagpuan sa M. Tengco Street, cor. F. Estrella Street, Barangay Sto. Rosario Simbahan ng Aglipay na matatagpuan sa F. Estrella Street, Barangay Sto. Rosario Tahanan ng mga Bernabe na matatagpuan sa F. Estrella Street, Barangay Sto. Rosario Tahanan ng mga Aldaba na matatagpuan sa F. Estrella Street, cor Maestranza Street, Barangay Sto. Rosario Bisita ng Sto. Rosario na matatagpuan sa Barangay Sto. Rosario Tahanan ng mga Tantoco, 1930s na matatagpuan sa F. Estrella Street, Barangay Sto. Rosario Tahanan ng mga Bautista na matatagpuan sa F. Estrella Street, Barangay Sto. Rosario Gusaling Gabaldon, 1908 na matatagpuan sa F. Estrella Street, Barangay Sto. Rosario Tahanan ng mga Pineda na matatagpuan sa F. Estrella Street, Barangay Sto. Rosario Aguas Potables, 1920s na matatagpuan sa Barangay San Vicente Tulay Tampoy, 1920s na matatagpuan sa Barangay San Vicente/Sto. Nino Pook na kinatatayuan ng Paaralan ng mga Kababaihan na matatagpuan sa M. Crisostomo Street, Barangay Sto. Nino

B. IBA PANG ISTRAKTURA NA WALANG DEKLARASYON

Tahanan ng mga de Leon na matatagpuan sa Tampoy, Barangay Sto. Nino Tahanan ng mga Reyes na matatagpuan sa Barangay Sto. Nino Tahanan ni Gonzalo Santos na matatagpuan sa Pariancillo, Barangay Sto. Nino Simbahan ng Sta. Isabel na matatagpuan sa Barangay Bagong Bayan Gusaling Sining Pantahanan na matatagpuan sa Barangay Sto. Rosario Tahanan ng mga Galman-Cruz na matatagpuan sa Barangay Sto. Cristo Bisita ng Masile, 1880 na matatagpuan sa Barangay Masile Tahanan ng mga Chong na matatagpuan sa Barangay Canalate Lumang Bisita ng Santisima Trinidad na matatagpuan sa Barangay Santisima Trinidad Maliit na Bisita ng Ba-og na matatagpuan sa Barangay Matimbo Kapitolyo ng Bulacan na matatagpuan sa Barangay Guinhawa Puericulture Center Glorietta ng Barasoain Gusali ng dating Immaculada Academy of Malolos (IAM) Mauseleo ng mga Tanjosoy Bautista sa Barasoain Ermita ng Kampo Santo ng Barasoain Estasyon ng Tren Cottingham Memorial Church, Barangay Liang Seventh Day Adventist Church, Sabitan, Barangay Sto. Rosario Pamilihang Bayan ng Malolos, Barangay San Vicente

B.1 BANAL NA IMAHE Imahe ng Immaculada Concepcion sa Katedral Imahe ng San Roque ng Barangay Mambog Karosa Triunfal ng Malolos

B.2 PAG PIPINTA “Muses of the Arts” - pininta ni Fernando Amorsolo sa tahanan ng mga Santos.

B.3 SASAKYANG NAKAGISNAN SA MALOLOS Jeep Karatig - sasakyang dala ng mga Amerikano noong World War II at ito ay ginawang sasakyang pampubliko matapos ang nasabing digmaan.

B.4 ANTIGO Muwebles Tampinco sa tahanan ng mga Bautista Delos Santos- mga muebles na ipinasadya sa talyer ni Don Isabelo Tampinco, ang nagdala ng estrilong art noveau sa anyong Filipino sa Pilipinas.

K. MGA MONUMENTO AT PANANDANG PANG-ALA ALA

Monumento ni Hen. Isidoro Torres na matatagpuan sa Barangay Sto. Nino at Barangay Matimbo. Mga monumento sa Capitol Grounds i. Monumento ni Hen. Gregorio H. del Pilar ii. Monumento ng Trayumbirata iii. Monumento ni Ramon del Fierro Magsaysay

Mga Monumento sa CMIS-Sto. Rosario i. Monumento ni Jose Protacio Rizal, 1921 ii. Monumento ni Marcelo H. del Pilar iii. Monumento ng Guro iv. Monumento ng Ibong Tikling

Fountain sa Hardin ni Dr. Luis Uitangcoy Santos Busto (Bust) ni Marcelo H. del Pilar sa harap ng lumang munisipyo- sculpture ng ulo at balikat ng nasabing bayani. Busto (Bust) ni Francisco “Balagtas” Baltazar sa gilid ng lumang munisipyo - sculpture ng ulo at balikat ng nasabing bayani. Monumento ng Kristianismo sa Barangay Canalate Monumento ng mga beterano sa harap ng lumang munisipyo Monumento ng mga Piling Bayani sa ilalim ng Kalayaan Tree Kanyon (2) sa Capitolyo Labi ng Paaralan ng Bulacan High School sa Kapitolyo na ngayon ay Marcelo H. del Pilar National High School.

D. LIWASAN, LIBINGAN, PARKE Liwasang Republika sa harap ng Bagong Gusaling Pampahalaan Kampo Santo Katoliko de Malolos Kampo Santo Katoliko de Barasoain Libingang Pampubliko ng Caniogan Libingang Pampubliko ng Mambog Libingang Pampubliko ng Panasahan Provincial Capitol Park Kampo Santo de Sta. Isabel Monumento at Parke ni Dr. Jose P. Rizal sa Bulacan State University. Heroes’ Park sa Bulacan State University

E. ANYONG LUPA, ANYONG TUBIG, HALAMAN 1. Ilog Pamarawan (Brackish Water) 2. Mangrove Forest sa Pulo-pulo Pamarawan at Babatnin 3. Puno ng Siar (Peltophorum Pterocarpum) mas kilala sa katawagang “Kalayaan Tree.” Punong piping saksi sa pamamalagi ng pamahalaan ni Aguinaldo sa Malolos.

G. MGA PAGKAIN Ensaymada de Malolos Inipit Callos Pamplina Menudong Bukid at Menudong Patay Bringhe ng Tagumpay Valenciana Serkele Tinadtad Tinumis Alfahol Bilo-Bilo Mais Monggo Balinghoy Ginataang Langka Ginataang Kamansi Ginataang Alimasag at Hipon Puto Caramba at Okoy Bibingkang kanin o Langib Biko, Inagit Kalamaylatik, Kalamayhirin Palitaw Tamales Suman Biscocho, Machakaw, Principe, Mamon Tostado, Popol Gurgurya Kurbata de Sebo Sinindihan sa Tuba Kinilaw sa Sukang Sasa Niluno sa Sukang Sasa Adobo sa Tuba Asadong Carajay Hamon Bulakenya Nilasing na Mangga Acharang Papaya Acharang Dampalit Suwam Bawan Pesa Almondigas (miswang may patola) Bulang-lang Burong Kanin Ensaladang Talong Dalok Pinipig Chico Soreche Leche Flan del Mar Samani o Dulce de Pasensya o Peanut Brittle Kending Kamias, Kamatis, Kundol at iba pa Budin (Pudding) Pitisu (Cream Puff) Postre (Jams) Hotcake (Pancake) Colac (Caramel) Pinaso Pigs in Blanket Croquettas de Patatas na may Corn Beef Lagat (igat, malabanos) Lumlum Palakang Batutay Bahay Guya Bilakong Sinantolan Talaba at Alamang Relyenong Manok Relyenong Alimasag Relyenong Bangus Relyenong Pusit Pabo Pais Sinaing Tambalolo Adobong (Kangkong, Sitaw, at Talong) Castaniog Binagkat: Nilagang Kamoteng Kahoy, Kamote, Gabi at Saging na saba Maruya Nilupak Darak na Mais Adobong Atay at Balun-balunan Relyenong Alimango Lanzones Salad Ice Box Cake Kinilaw na Bangus sa Kesong Puti Luto sa Toyo Birang ni Veronica Empanada de Kaliskis Pastillas Tostado Cordero Tocinong Talaba Minatamis na Kamias

H. LIKHANG KAMAY

Pabalat ng Malolos Puni ng Malolos Singkaban ng Barangay Catmon at Barangay Santisima Trinidad Paggawa ng Bag sa Barangay Matimbo at Barangay Panasahan

I. TRADISYON

Senakulo ng Barangay Tikay Senakulo ng Malanggam, Barangay Bulihan Senakulo ng Barangay Caingin Pabukang Puso ng Barangay Panasahan Pag-akyat ng Barangay Atlag at Barangay Pamarawan Semana Santa ng Barangay Sta. Isabel Desposorio ng Barangay Tikay at Malanggam, Barangay Bulihan Sayaw de Panasahan Sayaw de Sta. Isabel Pistang Puto ng Barangay Santor

L. MALALAKING FESTIVAL AT KAPISTAHAN Fiesta Republika Pistang Bayan Pista ng Barasoain Pista ng Sta. Isabel Pista ng Santisima Trinidad Og Pista ng Sto. Nifio de Malolos

M. MGA IMPORTANTENG PERSONALIDAD

M.1 MGA NAGING ALKALDE SA LUNGSOD NG MALOLOS

1822-Alkalde 1st Dist. Don Jorge de Victoria. 1823-Alkalde 1st Dist. Don Agustin Antonio, Alkalde 2nd Dist. Don Miguel Dela Cruz, Alkalde 3rd Dist. Don Francisco Faustino. 1824-Alkalde 1st Dist. Don Evaristo Nicolas Vazquez, Alkalde 2nd Dist. Don Fabian Tiongson, Alkalde 3rd Dist. Policarpio Adriano. 1825-Gobernadorsillo Don Evaristo Tiongson 1826-Gobernadorsillo Don Agustin Josef Manalo 1827-Gobernadorsillo Don Geronimo Roque 1828-Gobernadorsillo Don Mariano Bonifacio de Jesus 1829-Gobernadorsillo Don Vicente Buison 1830-Gobernadorsillo Don Damaso Pulumbarit 1831-Gobernadorsillo Don Cipriano Dimagiba at Don Policarpio Dela Cruz 1832-Gobernadorsillo Don Facundo de Victoria 1833-Gobernadorsillo Don Mariano Estrella 1834-Gobernadorsillo Don Felipe Dionicio 1835-Gobernadorsillo Don Mariano Estrella 1836-Gobernadorsillo Don Alejandro Adriano 1837-Gobernadorsillo Don Vicente Buison 1838-Gobernadorsillo Don Bernabe Nicolas 1839-Gobernadorsillo Don Geronimo Roque 1840-Gobernadorsillo Don Roque Aldaba 1841-Gobernadorsillo Don Estanislao Cristobal 1842-Gobernadorsillo Don Estanislao Cristobal 1843-Gobernadorsillo Don Nicolas Estrella 1844-Gobernadorsillo Don Santiago Lucero 1845-Gobernadorsillo Don Estanislao Cristobal 1846-Gobernadorsillo Don Tiburcio Tiongson 1847-Gobernadorsillo Don Juan dela Cruz Palangue 1848-Gobernadorsillo Don Mariano Tiongson 1849-Gobernadorsillo Don Jorge Dionisio 1850-Gobernadorsillo Don Santiago Lucero 1851-Gobernadorsillo Don Antonio Buendia 1852-Gobernadorsillo Don Teodoro Clavio 1855-Gobernadorsillo sa Malolos Don Jorge Crisostomo, sa Barasoain Don Emigdio Gatsalian at sa Sta. Isabel Don Teodoro Clavio. 1856-Gobernadorsillo sa Malolos Don Bartolome Dimagiba, sa Barasoain Don Fabian Adriano at sa Sta. Isabel Don Potenciano Gaspar. 1857-Gobernadorsillo sa Malolos Don Aniceto Dimagiba, sa Barasoain Don Vicente Adriano at sa Sta. Isabel Don Juan Enriquez. 1858-Gobernadorsillo sa Malolos Don Juan De Robles, sa Barasoain Don Venancio Mendoza at Sta. Isabel Don Pedro Trajano. 1859-Gobernadorsillo Don Juan Dimagiba 1860-Gobernadorsillo Don Pedro Punongbayan 1861-Gobernadorsillo Don Leoncio Nazario 1875-1877-Gobernadorsillo Don Tomas Dimagiba 1877-1879-Gobernadorsillo Don Bonifacio Crisostomo 1879-1881-Gobernadorsillo Don Tomas Tanchangco Hulyo, 1879-Nanunumparang pansamantalang Gobernadorsillo Don Pedro De Castro. Abril, 1880-Gobernadorsillo Casimiro Buendia 1881-1883-Gobernadorsillo Don Jose A. Bautista Hulyo, 1882-Gobernadorsillo Don Jose Tiongson 1883-1885-Gobernadorsillo Don Antonio Tiongson May, 1883-Gobernadorsillo Don Florentino Reyes 1885-1887-Gobernadorsillo Don Mateo Buison 1886-Gobernadorsillo Don Anastacio De Leon 1887-Gobernadorsillo Don Manuel Crisostomo Marso 22,1888-Don Pedro de Castro ay nahirang bilang Gobernadorsillo. Abril, 1888-Don Vicente Gatmaytan ay nahalal bilang Gobernadorsillo. Disyembre, 1888-Gobernadorsillo Don Francisco Bernardo ay nanalo sa ikatlong halalan. 1890-1892-Gobernadorsillo Don Antonio Chiong 1892-1894-Gobernadorsillo Don Jose Reyes Tiongson 1895-Capitan Municipal Don Manuel Crisostomo Hunyo, 1895-Capitan Municipal Don Antonio Chiong 1903-1905-Presidente Municipal Ramon de Leon Y Gonzales 1906-1907-Presidente Municipal Florencio Daluz Y Bugay 1908-1909-Presidente Municipal Nicolas Buendia Y Buidon 1910-1911-Presidente Municipal Antonio Bautista Y Santos . 1912-Oktubre 15,1916-Presidente Municipal Kgg. Damaso Caluag . Oktubre 16, 1916-Setyembre 30, 1919-Presidente Municipal Kgg. Dionisio Dimagiba Y. Magtira Oktubre 1, 1919-Disyembre 31, 1924-Presidente Municipal Kgg. Mariano Tengco Y Santiago Enero 1, 1925-Oktubre 15, 1925-Presidente Municipal Kgg. Isberto Crisostomo Oktubre 16, 1925- Disyembre 31, 1927-Presidente Municipal Kgg. Eduardo Dimagiba Enero 1, 1928- Oktubre 19, 1934-Presidente Municipal Kgg. Ygnacio Tapang Y Cunanan Oktubre 20, 1934- Disyembre 31, 1937-Presidente Municipal Kgg. Hermogenes Dimagiba Y Ramos Enero 1, 1938- Disyembre 31, 1940-Punong Bayan Kgg. Leon Valencia Enero 1, 1941-Punong Bayan Kgg. Diosdado Dimagiba 1945-1946- Punong Bayan Kgg. Adonis Maclang Y Panganiban 1947-1951- Punong Bayan Kgg. Carlos Maclang Y Panganiban Enero 1, 1958- Disyembre 31, 1963- Punong Bayan Kgg. Felix Reyes Y Tantoco Enero 1, 1964- Disyembre 31, 1968- Punong Bayan Kgg. Jovencio C. Caluag Enero 1, 1969- Hunyo 31, 1986- Punong Bayan Kgg. Purificacion C. Reyes Hulyo 1, 1998- Hunyo 30, 2001- Punong Lungsod Kgg. Restituto Roque

M.2 MGA KADALAGAHAN NG MALOLOS NA PINAPURIHAN NI DR. JOSE P. RIZAL Elisea Tantoco Reyes (1873-1969) Juana Tantoco Reyes (1874-1900) Leoncia Santos Reyes (1864-1948) Olympia San Agustin Reyes (1876-1910) Rufina T. Reyes (1869-1909) Eugenia Mendoza Tanchangco (1871-1969) Aurea Mendoza Tanchangco (1872-1958) Basilia Villarino Tantoco (1865-1925) Teresa Tiongson Tantoco (1867-1942) Maria Tiongson Tantoco (1869-1912) Anastacia Maclang Tiongson (1874-1940) Basilia Reyes Tiongson (1860-1925) Aleja Reyes Tiongson (1864-1900) Mercedes Reyes Tiongson (1870-1928 Agapita Reyes Tiongson (1872-1937 Ny ql Filomena Oliveros Tiongson (1867-1934) Cecilia Oliveros Tiongson (1867-1934) Paz Reyes Tiongson (1862-1889) Feliciana Oliveros Tiongson (1869-1938) Alberta Santos Uitangcoy (1865-1953)

M.3 TRIYUMBIRATA NG MALOLOS (mga nagsulong ng kaisipang mapanghimagsik) Pedro Ladia Isidoro D. Torres (1866-1928) Jose T. Bautista Vicente Gatmaitan Manuel Crisostomo (1870-DECEASED) Mariano Crisostomo (1862-1913) Gen. Felipe Estrella Gen. Salvador Estrella (1856-1932) Padre Agustin Tengco Tantoco (1830-1872) Padre Gregorio L. Crisostomo (1860-1918) Luis Gatmaitan Vicente Guareno Loreto Lucero Juan Aldaba Guillermo Tolentino (1890-1976) Ernani Cuenco (1936-1988) Alice Reyes (1942-DECEASED) Geminiano Tiongson (1907-1987) Vicente Villavicencio Dalisay Julian Aldaba (1912-2006) Estefania Aldaba Lim (1917-2006) Antonio Santos Bautista (1878-1940) Damaso Caluag Pablo Salonga Gomez (1929-2010) Bienvenido Ramos (1935-2012) Fidela Magpayo (1920-2008) Macario Pineda (1912-1950)

MGA PAMBANSANG ALAGAD NG SINING Guillermo Tolentino- Sining-Biswal Ernani Cuenco- Musika Alice Reyes-Makabagong sayaw Geminiano Tiongson- Doctor sa mata, Pambansang Siyentista Vicente Villavicencio-katipunero, isa sa mga nanguna sa Labanan sa Catmon Dalisay Aldaba- Sopranong manganganta, Musiko Antonio S. Bautista-Ayudante-de-campo ni Pang. E. Aguinaldo sa Malolos Pablo Gomez-manunulat sa wikang Filipino, nakilala sa mga akda sa komiks Bienvenido Ramos-Manunulat sa wikang Filipino Fidela Magpayo- Reyna ng Brodkasting sa Pilipinas Macario Pineda-Manunulat sa Ingles at Filipino noong panahon ng Amerikano

SAPAGKAT, isa sa hangarin ng Pamahalaang Lungsod ng Malolos ang maiangat ang buhay ng mga mamamayan nito at kabilang dito ang pagtataguyod ng mga programa patungkol sa pangangalaga at pagpapakilala ng ating lokal na kasaysayan, kultura at tradisyon upang hikayatin ang damdaming nasyonalismo sa bawat Malolefio;

SAPAGKAT, mahalagang kilalanin at pahalagahan ang ating lokal na pamanang kultura sa pamamagitan ng pagsasagawa ng mga hakbangin at pamamaraan upang mapangasiwaan an proteksyon at pag-iingat nito, gayundin ang pagbibigay ng angkop na karunungan sa mamamayan lalo na sa mga kabataan.

American Association Against Acronym Abuse