Wiki Malolos

Arsenio Cruz Herrera

Revision as of 18:40, 23 May 2026 by User1 (talk | contribs) (Created page with "'''Arsenio Cruz Herrera''' ay isang Pilipinong manananggol, rebolusyonaryo, at politiko na nagsilbi bilang mahalagang delegado sa Kongreso ng Malolos at kinilala bilang kauna-unahang Pilipinong Alkalde ng Maynila sa ilalim ng pamahalaang Amerikano.<ref>The Malolos Congress, "KASAPIAN NG KONGRESO NG MALOLOS", 1963, p. 756.</ref><ref>193_1911PLARIDEL, "La dignidad, antes que todo", Marso 29, 1911, p. 541.</ref> Siya ay naging katuwan...")
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)

Arsenio Cruz Herrera ay isang Pilipinong manananggol, rebolusyonaryo, at politiko na nagsilbi bilang mahalagang delegado sa Kongreso ng Malolos at kinilala bilang kauna-unahang Pilipinong Alkalde ng Maynila sa ilalim ng pamahalaang Amerikano.[1][2] Siya ay naging katuwang sa pagtataguyod ng mga makabayang adhikain sa Malolos, Bulacan, partikular sa pamamagitan ng kanyang pakikipagtulungan sa mga kilalang ilustrado tulad nina Marcelo H. del Pilar at Mariano Crisostomo.[3]

Kasaysayan

Pakikilahok sa Kilusang Propaganda

Bago ang Himagsikang Pilipino, si Cruz Herrera ay naging bahagi ng Comite de Propaganda sa Maynila, isang lihim na samahan na kinabibilangan nina Deodato Arellano, Doroteo Cortes, at Pedro Serrano Laktaw.[4] Ang grupong ito ang nangasiwa sa lihim na pagpapasok at pagpapakalat ng mga subersibong babasahin mula sa Espanya, kabilang ang mga akda ni Marcelo H. del Pilar, upang gisingin ang damdaming makabayan ng mga Pilipino laban sa kapangyarihan ng mga prayle.[5]

Papel sa Unang Republika

Sa pagkakatatag ng Unang Republika ng Pilipinas, si Cruz Herrera ay hinirang bilang isa sa mga delegado ng lalawigan ng Bulacan sa makasaysayang Kongreso ng Malolos noong 1898.[6] Siya ay itinala bilang miyembro blg. 103 sa nasabing kapulungan.[7] Bukod dito, nagsilbi rin siya bilang tagapangasiwa ng Pambansang Palimbagan ng Republika na matatagpuan sa Casa Real sa Malolos, kung saan nilimbag ang mga opisyal na pahayagan ng pamahalaan tulad ng El Heraldo de la Revolucion.[8]

Paglalarawan

Praktis sa Batas

Si Cruz Herrera ay kilala sa kanyang kahusayan sa larangan ng jurisprudence. Nagtatag siya ng isang tanyag na law firm, ang Crisostomo & Cruz Herrera, katuwang ang kanyang kamag-anak at kaibigan na si Mariano Crisostomo.[9] Ang kanilang tanggapan sa Malolos ay matatagpuan sa Rosario 23 (ngayon ay Daang Estrella), na nagsilbing sentro ng mga legal at politikal na usapin sa bayan.[10]

Pamumuno sa Maynila

Sa ilalim ng sibil na pamahalaan ng mga Amerikano, si Cruz Herrera ang hinirang na unang Pilipinong Alkalde ng Maynila.[11] Gayunpaman, noong 1905, pinili niyang magbitiw sa tungkulin bilang pagpapakita ng prinsipyo at dignidad ng lahing Pilipino, matapos ang isang insidente ng panggigipit mula sa mga Amerikanong opisyal, na nagpapatunay na mas mahalaga sa kanya ang karangalan kaysa sa mataas na sahod.[12]

Kabuluhan

Bilang isang lider-politiko, naging Pangulo rin siya ng Club Nacionalista, kung saan isinulong niya ang pagkakaisa ng mga Pilipino sa harap ng bagong kolonyalismo.[13] Ang kanyang pamilya ay nanatiling aktibo sa mga gawaing panlipunan; ang kanyang kamag-anak na si Sabina Cruz Herrera ay nagsilbi bilang unang kalihim ng Asociacion Central de la Cruz Roja (Philippine Red Cross) noong itinatag ito sa Malolos noong Pebrero 1899.[14] Si Arsenio Cruz Herrera ay kinikilala sa kasaysayan bilang simbolo ng integridad at intelektwal na katatagan ng mga Pilipino sa panahon ng transisyon mula sa pamumunong Espanyol patungo sa Amerikano.[15]

See also

References

[16] [17] [18] [19] [20] [21] [22] [23]

  1. ↑ The Malolos Congress, "KASAPIAN NG KONGRESO NG MALOLOS", 1963, p. 756.
  2. ↑ 193_1911PLARIDEL, "La dignidad, antes que todo", Marso 29, 1911, p. 541.
  3. ↑ The Women of Malolos, "The Reform Movement in Malolos", 2004, p. 104.
  4. ↑ The Women of Malolos, "The Reform Movement in Malolos", 2004, p. 867.
  5. ↑ The Women of Malolos, "The Reform Movement in Malolos", 2004, p. 867.
  6. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAPIAN NG KONGRESO NG MALOLOS", 1934, p. 756.
  7. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAPIAN NG KONGRESO NG MALOLOS", 1934, p. 756.
  8. ↑ Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Kagawaran at Tanggapan ng Unang Republika", 1999, p. 909.
  9. ↑ 149_1912PLARIDEL, "MARIANO CRISOSTOMO LUGO", Agosto 21, 1912, p. 454.
  10. ↑ 326_1909PLARIDEL, "CRISOSTOMO Y CRUZ HERRERA", 1909, p. 588.
  11. ↑ 193_1911PLARIDEL, "La dignidad, antes que todo", Marso 29, 1911, p. 541.
  12. ↑ 193_1911PLARIDEL, "La dignidad, antes que todo", Marso 29, 1911, p. 541.
  13. ↑ 193_1911PLARIDEL, "La nueva junta", Hunyo 24, 1911, p. 286.
  14. ↑ The Women of Malolos, "APPENDIX A", 2004, p. 893.
  15. ↑ 193_1911PLARIDEL, "La dignidad, antes que todo", Marso 29, 1911, p. 541.
  16. ↑ The Malolos Congress, "KASAPIAN NG KONGRESO NG MALOLOS", 1963, p. 756.
  17. ↑ 193_1911PLARIDEL, "La dignidad, antes que todo", Marso 29, 1911, p. 541.
  18. ↑ The Women of Malolos, "The Reform Movement in Malolos", 2004, p. 104, 867, 893.
  19. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAPIAN NG KONGRESO NG MALOLOS", 1934, p. 756.
  20. ↑ Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Kagawaran at Tanggapan ng Unang Republika", 1999, p. 909.
  21. ↑ 149_1912PLARIDEL, "MARIANO CRISOSTOMO LUGO", Agosto 21, 1912, p. 454.
  22. ↑ 326_1909PLARIDEL, "CRISOSTOMO Y CRUZ HERRERA", 1909, p. 588.
  23. ↑ 193_1911PLARIDEL, "La nueva junta", Hunyo 24, 1911, p. 286.
Retrieved from "https://wikimalolos.com/wikimalolos/index.php?title=Arsenio_Cruz_Herrera&oldid=7328"