Wiki Malolos

Vicente Gatmaytan

Vicente T. Gatmaytan ay lider-politiko, rebolusyonaryo, at isa sa mga haligi ng Masonerya sa Malolos.[1] Naglingkod siya bilang gobernadorcillo ng Malolos noong 1888 at kinilala bilang isa sa mga pinuno ng Kilusang Propaganda sa lalawigan kasama nina Marcelo H. del Pilar at Manuel Crisostomo.[2] Siya ang nagtatag at nagsilbing unang Venerable Maestro ng Lohia Kupang, ang unang lohiya ng mga Mason sa bayan.[3] Dahil sa kanyang mga gawaing anti-prayle, ipinatapon siya ng mga Espanyol sa Iligan, Mindanaw noong 1895 bago muling naglingkod sa bayan bilang Juez de Paz sa ilalim ng pamahalaang Amerikano.[4]

Kasaysayan

Pakikilahok sa Kilusang Reporma

Noong dekada 1880, naging aktibo si Gatmaytan sa pag-oorganisa ng mga lokal na elit sa Malolos upang labanan ang kapangyarihan ng mga prayle.[5] Noong 1888, habang siya ang gobernadorcillo, naging bahagi siya ng mainit na pagtanggap kay Gobernador-Heneral Valeriano Weyler noong ika-12 ng Disyembre upang ipakita ang nasyonalismo ng mga taga-Malolos.[6] Siya ang sumulat ng mahalagang ulat tungkol sa pagtatagpo ng Kadalagahan ng Malolos at ni Weyler sa kumbento ng Malolos.[7]

Dahil sa kanyang pagiging "persona non grata" sa kura parokong si Fray Felipe Garcia, madalas siyang gipitin ng mga awtoridad.[8] Noong 1888, bagama't siya ang nanguna sa halalan para sa terna ng gobernadorcillo, itinuring siyang hindi tapat sa pamahalaan ng mga prayle at ng Guardia Civil.[9]

Masonerya at Pagpapatapon

Noong 1893, tinanggap si Gatmaytan sa kapatiran ng Masonerya sa Maynila sa ilalim ng Gran Oriente Español.[10] Siya ay binigyan ng kapangyarihan na magtatag ng sangay sa Malolos, na nagresulta sa pagkakatatag ng Lohia Kupang noong Mayo 1894 kung saan siya ang naging Venerable Maestro.[11]

Noong Mayo 25, 1895, sa ilalim ng dekreto ni Gobernador-Heneral Ramon Blanco, si Gatmaytan ay inaresto kasama ang iba pang mga "maginoo" ng Malolos dahil sa paratang ng pagiging filibustero.[12] Siya ay ipinatapon sa Iligan, Mindanao at hindi pinahintulutang makabalik agad kahit nagkaroon na ng amnistiya noong 1897.[13] Nakabalik lamang siya sa Malolos nang masakop na ng mga Amerikano ang Iligan.[14]

Panahon ng Rebolusyon at Amerikano

Sa kabila ng kanyang pagkakatapon, ang pangalan ni Gatmaytan ay itinala bilang isa sa mga opisyal ng Katipunan sa ilalim ng Balangay Apuy sa Malolos, kung saan ginamit niya ang simbolikong pangalang Wagi.[15] Matapos ang digmaan, itinalaga siya bilang Juez de Paz (Tagapamayapa) ng Malolos mula 1902 hanggang 1908.[16]

Paglalarawan

Ang tahanan ni Gatmaytan, isang malaking bahay-na-bato na matatagpuan sa Calle Real sa Barrio San Juan, Malolos, ay nagsilbing tagpuan ng mga lihim na pulong nina Marcelo H. del Pilar at iba pang mga lider-rebolusyonaryo.[17] Siya ay bayaw ni Marcelo H. del Pilar (asawa ng kapatid ni Del Pilar na si Maria).[18]

Significance

Si Vicente Gatmaytan ay simbolo ng katatagan ng mga Malolenyong ilustrado na gumamit ng diplomasya at lihim na organisasyon upang ihanda ang bayan sa himagsikan.[19] Ang kanyang pamumuno sa Masonerya ay nagbigay ng intelektwal na pundasyon para sa paghingi ng reporma at kalayaan mula sa Espanya.[20] Pumanaw siya noong 1907, at ang kanyang posisyon bilang Juez de Paz ay hinalinhan ni Ramon de Leon.[21]

See also

References

[22] [23] [24] [25] [26] [27] [28] [29] [30] [31] [32]

  1. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Vicente Gatmaytan", p. 3.
  2. ↑ The Women of Malolos, "The Reform Movement in Malolos", 2004, p. 47.
  3. ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 84.
  4. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Vicente Gatmaytan", p. 3.
  5. ↑ The Women of Malolos, "The Reform Movement in Malolos", 2004, p. 47.
  6. ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 170.
  7. ↑ The Women of Malolos, "Biographies of the Women of Malolos", 2004, p. 170.
  8. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Vicente Gatmaytan", p. 3.
  9. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 1", 1934, p. 41.
  10. ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 84.
  11. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAYSAYAN NG MALULOS NA TINIPON AT SINULAT NI G. ANTONIO BAUTISTA", 1934, p. 50.
  12. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Vicente Gatmaytan", p. 3.
  13. ↑ Malolos-Supling ng Kasaysayan, "Ang Katipunan sa Malolos", 1999, p. 53.
  14. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 1", 1934, p. 53.
  15. ↑ Malolos-Supling ng Kasaysayan, "MALOLOS... MULA BALANGAY APUY HANGGANG SA KONGRESO", 1999, p. 68.
  16. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Vicente Gatmaytan", p. 3.
  17. ↑ The Women of Malolos, "Biographies of the Women of Malolos", 2004, p. 126.
  18. ↑ The Women of Malolos, "Index", 2004, p. 478.
  19. ↑ The Women of Malolos, "The Reform Movement in Malolos", 2004, p. 47.
  20. ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 84.
  21. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Antonio Bautista", 1934, p. 114.
  22. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Vicente Gatmaytan", p. 3.
  23. ↑ The Women of Malolos, "The Reform Movement in Malolos", 2004, p. 47.
  24. ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 84.
  25. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "KASAYSAYAN NG MALULOS NA TINIPON AT SINULAT NI G. ANTONIO BAUTISTA", 1934, p. 50.
  26. ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 170.
  27. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 1", 1934, p. 41.
  28. ↑ Malolos-Supling ng Kasaysayan, "Ang Katipunan sa Malolos", 1999, p. 53.
  29. ↑ Malolos-Supling ng Kasaysayan, "MALOLOS... MULA BALANGAY APUY HANGGANG SA KONGRESO", 1999, p. 68.
  30. ↑ The Women of Malolos, "Biographies of the Women of Malolos", 2004, p. 126.
  31. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Antonio Bautista", 1934, p. 114.
  32. ↑ The Women of Malolos, "Index", 2004, p. 478.
Retrieved from "https://wikimalolos.com/wikimalolos/index.php?title=Vicente_Gatmaytan&oldid=7211"