Gusaling Gabaldon ng Malolos

From Wiki Malolos
Revision as of 17:50, 23 May 2026 by User1 (talk | contribs) (Created page with "Ang '''Gusaling Gabaldon ng Malolos''', na kilala rin bilang '''Malolos Central School''' (ngayon ay ''City of Malolos Integrated School - Santo Rosario''), ay isang makasaysayang gusaling pampaaralan na matatagpuan sa Daang Estrella, Barrio Santo Rosario, Malolos, Bulacan.<ref>Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.</ref> Itinayo ito noong 1913 sa ilalim ng pamahalaang Amerikano sa pamamagitan...")
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)
Jump to navigation Jump to search

Ang Gusaling Gabaldon ng Malolos, na kilala rin bilang Malolos Central School (ngayon ay City of Malolos Integrated School - Santo Rosario), ay isang makasaysayang gusaling pampaaralan na matatagpuan sa Daang Estrella, Barrio Santo Rosario, Malolos, Bulacan.[1] Itinayo ito noong 1913 sa ilalim ng pamahalaang Amerikano sa pamamagitan ng Batas Gabaldon Blg. 1801, na naglalayong magtatag ng mga modernong pampublikong paaralan sa buong bansa.[2] Noong 2023, pormal itong kinilala bilang isa sa mga "Pamanang Hindi Natitinag" (Built Heritage) ng lungsod sa ilalim ng Kapasiyahang Panlungsod Blg. 326-2023.[3]

Kasaysayan

Pagpapatayo at Konteksto

Ang gusali ay ipinangalan kay Isauro Gabaldon, ang kinatawan ng Nueva Ecija na siyang may-akda ng Batas Gabaldon noong 1907.[4] Ang pondong ginamit sa konstruksyon ay nagmula sa nasabing batas kasama ang ambag mula sa mga mamamayan ng Malolos.[5] Natapos ang gusali noong 1913 at nagsilbing kauna-unahang paaralang elementarya sa bayan.[6]

Papel noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig

Noong panahon ng pananakop ng mga Hapones (1942–1945), ang Gusaling Gabaldon ay ginamit bilang himpilan o kwartel ng mga sundalong Hapones.[7] Matapos ang paglaya noong 1945, ito naman ay nagsilbing pansamantalang ospital para sa mga sundalong Amerikano.[8]

Arkitektura

Ang disenyo ng gusali ay nilikha ni William Parsons, ang arkitekto ng Kawanihan ng mga Pagawaing Pambayan noong panahong iyon.[9]

  • Istraktura: Ang gusali ay may hugis na "U", kung saan ang gitnang bahagi ang nagsisilbing pinakamahabang seksyon ng harapan.[10]
  • Pagkakaangat: Ang sahig ay nakaangat ng dalawang metro mula sa lupa.[11]
  • Mga Bintana: Gumagamit ito ng mga tradisyunal na swing-out capiz windows na may disenyong apat na talulot (four-petal design) sa itaas na bahagi.[12]
  • Interior: Ang gitnang bahagi ay may malawak na lobby-corridor na nagbubukas patungo sa isang malaking auditorium at mga silid-aralan sa dalawang gilid na pakpak (wings).[13]

Kabuluhan at Monumento

Sa harap ng gusali ay matatagpuan ang isang maliit na plasa kung saan nakatayo ang mga lumang monumento nina Dr. Jose Rizal, Marcelo H. del Pilar, at isang bantayog ng guro na may kasuotan noong dekada 1930.[14] Ang Gusaling Gabaldon ay simbolo ng pag-unlad ng edukasyong pampubliko sa Malolos at nananatiling isa sa mga pinakaingatang halimbawa ng arkitekturang kolonyal na Amerikano sa lalawigan.[15] Noong Setyembre 14, 2014, pinasinayaan ang isang panandang pangkasaysayan sa pook na ito bilang bahagi ng pagdiriwang ng Kongreso ng Malolos.[16]

See also

Kapasiyahang Panlungsod Blg. 326-2023

Malolos

Marcelo H. del Pilar

Jose Rizal

References

[17] [18] [19]

  1. ↑ Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.
  2. ↑ Malolos Historical Markers, "Gusaling Gabaldon", 2014.
  3. ↑ R_326_2023.pdf, "Mga Pamanang Hindi Natitinag (Built Heritages)", 2023, p. 2.
  4. ↑ Malolos Historical Markers, "Gusaling Gabaldon", 2014.
  5. ↑ Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.
  6. ↑ Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.
  7. ↑ Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.
  8. ↑ Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.
  9. ↑ Malolos Historical Markers, "Gusaling Gabaldon", 2014.
  10. ↑ Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.
  11. ↑ Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.
  12. ↑ Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.
  13. ↑ Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.
  14. ↑ Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.
  15. ↑ Malolos Historical Markers, "Gusaling Gabaldon", 2014.
  16. ↑ Malolos Historical Markers, "Gusaling Gabaldon", 2014.
  17. ↑ Malolos Heritage Zone, "Malolos Central School or the Gabaldon School", 2018, p. 1080.
  18. ↑ Malolos Historical Markers, "Gusaling Gabaldon", 2014.
  19. ↑ R_326_2023.pdf, "Mga Pamanang Hindi Natitinag (Built Heritages)", 2023, p. 2.
Retrieved from "https://wikimalolos.com/wikimalolos/index.php?title=Gusaling_Gabaldon_ng_Malolos&oldid=7315"