Aguas Potables de Malolos: Difference between revisions

From Wiki Malolos
Jump to navigation Jump to search
No edit summary
m (Automatically resolving a comment after the text it was linked to was removed by User1.)
Tag: Replaced
 
(13 intermediate revisions by 3 users not shown)
Line 1: Line 1:
[[File:MCVL 2 20231203 1802370000 (1).png|right|300px|MCVL]]


Article by [[Kim]]
Ang '''Aguas Potables de Malolos''', na kilala rin bilang '''Mariano S. Tengco Water Works''' o ang Malolos Water Cistern, ay isang makasaysayang imbakan ng tubig na matatagpuan sa [[Barrio San Vicente]], [[Malolos]], [[Bulacan]].<ref>Malolos Heritage Zone, "The Malolos Historic Town Center", 2018, p. 996.</ref> Itinayo ito noong 1923 sa ilalim ng pamahalaang [[Estados Unidos|Amerikano]] upang magsilbing pangunahing depositoryo ng malinis na tubig para sa mga mamamayan ng bayan.<ref>Malolos_Historic_Town_Center, "Built heritage", p. 1067.</ref> Noong 2001, pormal itong idineklara bilang bahagi ng ''National Historical Landmark'' ng Malolos dahil sa halaga nito sa kasaysayan at arkitektura ng lalawigan.<ref>NHI Res 2 2001, "Resolution No. 2, S. 2001", 2001, p. 3.</ref>


== Kasaysayan ==


=== Pagsisimula at Pagpaplano ===
Ang pangangailangan para sa isang maayos na sistema ng patubig sa Malolos ay naging prayoridad ng lokal na pamahalaan noong simula ng ika-20 dantaon. Noong 1921, sa mungkahi ni Presidente Municipal [[Mariano S. Tengco]], inaprubahan ng Sangguniang Bayan ang pagpapatayo ng isang ''water works system''.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, p. 121.</ref> Layunin ng proyektong ito na maghatid ng tubig sa mga kabahayan at magamit din sa pagpuksa ng mga [[sunog]].<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, p. 121.</ref>


Aguas Potables was established in the town in 1922. On March 28, 1923, construction was finished.<ref>.https://mb.com.ph/2021/09/10/historical-marker-of-98-year-old-aguas-potables-de-malolos-unveiled</ref> It is located in the center of Malolos' market city, next to the cathedral, and across from it is the statue of General Isidoro Torres, who became the alcalde mayor of Bulacan. He is also known as "Matanglawin" and founded numerous Katipunan branches. <ref>https://punto.com.ph/pananda-sa-98-taong-aguas-potables-ng-malolos-inilagak/</ref> "Drinking water" originates from the Spanish "Aguas Potables." Another name for it is Aguas Potables de Malolos. A year later, the Consejo Municipal of Malolos renamed it "Mariano S. Tengco Water Works." in honor of the former mayor's public service. Aguas Potables is a cylinder-shaped, 80 feet (or 24.4 meters) high, or the height of a seven-story building.<ref>https://iorbitnews.com/pananda-sa-98-taong-aguas-potables-ng-malolos-inilagak/</ref>
Sa simula, naglaan ang konseho ng halagang P6,000 para sa proyekto, ngunit nadagdagan pa ito ng P4,000 noong Hunyo 1921 dahil sa laki ng kakailanganing gugulin.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, p. 122.</ref> Noong Mayo 1922, ang kontrata para sa pagtatayo ng pasilidad ay nakuha ng ''Mas Construction Company'' mula sa [[Maynila]] sa halagang P22,600.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, p. 123.</ref>


=== Pagpapangalan at Konstruksyon ===
Pumanaw si Mariano S. Tengco bago pa man matapos ang konstruksyon ng tangke. Bilang pagkilala sa kanyang dedikasyon at pagsusumakit na maisakatuparan ang proyekto, nagpasa ng resolusyon ang Sangguniang Bayan noong Marso 28, 1923, na nagpapangalan sa pasilidad bilang '''Mariano S. Tengco Water Works'''.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, p. 123.</ref> Ang pasilidad ay nagsilbing "buhay na alaala" sa yumaong pangulo ng bayan.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, p. 123.</ref>


It became historical because it was constructed in the American era to meet the Maloleños' need for clean water—one aspect of the American Health and Hygiene System's era-improvement strategy. Because a running water system indicated the growing population and flow of prosperity in a town, it served as an icon during the time of the Americans. In our city of Malolos, the economy flourished alongside increased people.<ref>https://youtu.be/uFxmEq3pPwY?si=nATgpajX4pZhx3GZ</ref>
== Paglalarawan ==
Ang Aguas Potables de Malolos ay isang mataas na istruktura na may sukat na 80 talampakan (80 feet).<ref>Malolos Heritage Zone, "The Malolos Historic Town Center", 2018, p. 996.</ref> Ito ay matatagpuan sa Plaza Torres (na dating kilala bilang Plaza Blumentritt), sa tapat ng padaluyan ng tubig at malapit sa dating ''clocktower'' ng katedral.<ref>Malolos Heritage Zone, "The Malolos Historic Town Center", 2018, p. 996.</ref> Ang disenyo nito ay sumasalamin sa arkitektura ng panahon ng Amerikano at itinuturing na isa sa mga pambihirang halimbawa ng ganitong uri ng istruktura sa Bulacan.<ref>Malolos_Historic_Town_Center, "Built heritage", p. 1067.</ref>


== Kabuluhan ==
Bilang bahagi ng pag-unlad ng Malolos tungo sa modernisasyon noong unang bahagi ng ika-20 dantaon, ang tangke ng tubig ay naging simbolo ng pagsisikap ng mga Pilipino na mapabuti ang serbisyo sibil at kalusugang pampubliko.<ref>The-Women-of-Malolos, "The Political Background", 2004, p. 113.</ref> Noong Agosto 15, 2001, sa bisa ng resolusyon ng [[Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas]] (NHCP), ang Aguas Potables ay pormal na isinama sa deklarasyon ng ''Historic Town Center'' ng Malolos bilang isang ''National Historical Landmark''.<ref>NHI Res 2 2001, "Resolution No. 2, S. 2001", 2001, p. 3.</ref>


In 2015, a plan was to demolish Aguas Potables because it was slowly tilting and could be dangerous to Maloleños. It was stopped by the National Museum of the Philippines and Maloleño groups to preserve it due to its approaching 100th anniversary. The one behind this campaign is Maloleño Raf Santillian, who launched a signature campaign under the Forum for Citizens Concerned of Malolos Network. According to Republic Act 10066, commonly known as the Natural Cultural Heritage Act of 2009, it is also eligible to be classified as an Important Cultural Property. <ref>https://youtu.be/uFxmEq3pPwY?si=nATgpajX4pZhx3GZ</ref>
== See also ==
* [[Mariano S. Tengco]]
* [[Malolos]]
* [[Barasoain]]


== References ==
<ref>Malolos Heritage Zone, "The Malolos Historic Town Center", 2018, p. 996.</ref>
<ref>Malolos_Historic_Town_Center, "Built heritage", p. 1067.</ref>
<ref>NHI Res 2 2001, "Resolution No. 2, S. 2001", 2001, p. 3.</ref>
<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, pp. 121-123.</ref>
<ref>The-Women-of-Malolos, "The Political Background", 2004, p. 113.</ref>


=External Links:=
[[Category:Istruktura]]
[[Category:Index]]
[[Category:Index]]
[[Category:Pook]]
[[Category:Agham at Teknolohiya]]

Latest revision as of 10:56, 3 May 2026

Ang Aguas Potables de Malolos, na kilala rin bilang Mariano S. Tengco Water Works o ang Malolos Water Cistern, ay isang makasaysayang imbakan ng tubig na matatagpuan sa Barrio San Vicente, Malolos, Bulacan.[1] Itinayo ito noong 1923 sa ilalim ng pamahalaang Amerikano upang magsilbing pangunahing depositoryo ng malinis na tubig para sa mga mamamayan ng bayan.[2] Noong 2001, pormal itong idineklara bilang bahagi ng National Historical Landmark ng Malolos dahil sa halaga nito sa kasaysayan at arkitektura ng lalawigan.[3]

Kasaysayan

Pagsisimula at Pagpaplano

Ang pangangailangan para sa isang maayos na sistema ng patubig sa Malolos ay naging prayoridad ng lokal na pamahalaan noong simula ng ika-20 dantaon. Noong 1921, sa mungkahi ni Presidente Municipal Mariano S. Tengco, inaprubahan ng Sangguniang Bayan ang pagpapatayo ng isang water works system.[4] Layunin ng proyektong ito na maghatid ng tubig sa mga kabahayan at magamit din sa pagpuksa ng mga sunog.[5]

Sa simula, naglaan ang konseho ng halagang P6,000 para sa proyekto, ngunit nadagdagan pa ito ng P4,000 noong Hunyo 1921 dahil sa laki ng kakailanganing gugulin.[6] Noong Mayo 1922, ang kontrata para sa pagtatayo ng pasilidad ay nakuha ng Mas Construction Company mula sa Maynila sa halagang P22,600.[7]

Pagpapangalan at Konstruksyon

Pumanaw si Mariano S. Tengco bago pa man matapos ang konstruksyon ng tangke. Bilang pagkilala sa kanyang dedikasyon at pagsusumakit na maisakatuparan ang proyekto, nagpasa ng resolusyon ang Sangguniang Bayan noong Marso 28, 1923, na nagpapangalan sa pasilidad bilang Mariano S. Tengco Water Works.[8] Ang pasilidad ay nagsilbing "buhay na alaala" sa yumaong pangulo ng bayan.[9]

Paglalarawan

Ang Aguas Potables de Malolos ay isang mataas na istruktura na may sukat na 80 talampakan (80 feet).[10] Ito ay matatagpuan sa Plaza Torres (na dating kilala bilang Plaza Blumentritt), sa tapat ng padaluyan ng tubig at malapit sa dating clocktower ng katedral.[11] Ang disenyo nito ay sumasalamin sa arkitektura ng panahon ng Amerikano at itinuturing na isa sa mga pambihirang halimbawa ng ganitong uri ng istruktura sa Bulacan.[12]

Kabuluhan

Bilang bahagi ng pag-unlad ng Malolos tungo sa modernisasyon noong unang bahagi ng ika-20 dantaon, ang tangke ng tubig ay naging simbolo ng pagsisikap ng mga Pilipino na mapabuti ang serbisyo sibil at kalusugang pampubliko.[13] Noong Agosto 15, 2001, sa bisa ng resolusyon ng Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas (NHCP), ang Aguas Potables ay pormal na isinama sa deklarasyon ng Historic Town Center ng Malolos bilang isang National Historical Landmark.[14]

See also

References

[15] [16] [17] [18] [19]

  1. ↑ Malolos Heritage Zone, "The Malolos Historic Town Center", 2018, p. 996.
  2. ↑ Malolos_Historic_Town_Center, "Built heritage", p. 1067.
  3. ↑ NHI Res 2 2001, "Resolution No. 2, S. 2001", 2001, p. 3.
  4. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, p. 121.
  5. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, p. 121.
  6. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, p. 122.
  7. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, p. 123.
  8. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, p. 123.
  9. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, p. 123.
  10. ↑ Malolos Heritage Zone, "The Malolos Historic Town Center", 2018, p. 996.
  11. ↑ Malolos Heritage Zone, "The Malolos Historic Town Center", 2018, p. 996.
  12. ↑ Malolos_Historic_Town_Center, "Built heritage", p. 1067.
  13. ↑ The-Women-of-Malolos, "The Political Background", 2004, p. 113.
  14. ↑ NHI Res 2 2001, "Resolution No. 2, S. 2001", 2001, p. 3.
  15. ↑ Malolos Heritage Zone, "The Malolos Historic Town Center", 2018, p. 996.
  16. ↑ Malolos_Historic_Town_Center, "Built heritage", p. 1067.
  17. ↑ NHI Res 2 2001, "Resolution No. 2, S. 2001", 2001, p. 3.
  18. ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, pp. 121-123.
  19. ↑ The-Women-of-Malolos, "The Political Background", 2004, p. 113.
Retrieved from "https://wikimalolos.com/wikimalolos/index.php?title=Aguas_Potables_de_Malolos&oldid=7193"