Escolastico Gatmaytan
Escolastico Gatmaitan (kilala rin bilang Escolastico Gatmaytan) ay isang Pilipinong edukador, lider-politiko, at tagapagtanggol ng nasyonalismo mula sa Malolos, Bulacan.[1] Siya ay naging mahalagang haligi ng edukasyon sa lalawigan noong unang bahagi ng ika-20 dantaon at nagsilbi sa iba't ibang kapasidad sa mga samahang makabayan at pampulitika.[2]
Karera sa Edukasyon
Instituto de Plaridel
Noong Mayo 1902, naging isa si Gatmaitan sa mga gurong tagapagtatag ng Instituto de Plaridel (na kilala rin sa tawag na Tirturo de Plaridel).[3] Ang institusyong ito ay itinayo ng mga kilalang ilustrado ng Malolos, tulad nina Teodoro Sandiko at Mariano Crisostomo, upang magbigay ng sekular at nasyonalistikong edukasyon sa kabataang Pilipino sa ilalim ng bagong kolonyal na pamahalaan ng Estados Unidos.[4]
Kapisanan ng mga Guro
Naging aktibo rin si Gatmaitan sa pag-oorganisa ng mga gurong Pilipino. Noong ika-24 ng Nobyembre, 1907, isa siya sa mga nanguna sa pagtatatag ng Filipino Teacher Association (Kapisanan ng mga Guro) sa lalawigan ng Bulacan sa isang pulong na idinaos sa Baliuag.[5] Sa nasabing pulong, siya ang nahalal bilang kauna-unahang Pangulo ng kapisanan.[6] Layunin ng samahang ito na pag-isahin ang mga gurong Pilipino at itaguyod ang kanilang kapakanan at karapatan sa larangan ng pagtuturo.[7]
Karerang Politikal at Sibiko
Halalan ng 1907
Sa kasagsagan ng paghahanda para sa lokal na halalan noong 1907, si Escolastico Gatmaitan ay iniharap bilang kandidato para sa posisyon ng Tercer Miembro (Ikatlong Kasapi) ng Panlalawigang Lupon ng Bulacan.[8] Siya ay tumakbo sa ilalim ng pangkating Progresista, katuwang si Mariano Crisostomo na kandidato naman para sa pagka-Gobernador.[9] Ang kanyang kandidatura ay sinuportahan ng maraming mga magsasaka at manggagawa sa Malolos at mga karatig-bayan.[10]
Iba pang Katungkulan
Noong 1911, naglingkod siya bilang kasapi ng Lupon ng Pagdiriwang para sa ika-50 taong kapanganakan ni Dr. Jose Rizal sa Malolos.[11] Siya ay itinalaga sa pangkat na nangasiwa sa mga prusisyon at pailaw (Lupon ng mga Sulo) kasama sina Jose Katindig at Ruperto Roque.[12] Noong 1912, ang kanyang pangalan ay muling itinala bilang isa sa mga kandidatong Nasyonalista para sa panlalawigang posisyon, na nagpapatunay sa kanyang nanatiling impluwensya sa politika ng Bulacan.[13]
Paglalarawan at Pamana
Si Gatmaitan ay kinikilala sa mga ulat ng pahayagang Plaridel bilang isang taong may "matapat na mithiin" at "malawak na karanasan" sa paglilingkod sa bayan.[14] Ang kanyang kontribusyon sa pagtatatag ng mga sekular na paaralan at pag-oorganisa ng mga guro ay itinuturing na mahalagang bahagi ng intelektwal na pundasyon ng Malolos noong panahon ng transisyon mula sa pamumunong Espanyol patungo sa Amerikano.[15]
See also
References
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Tirturo de Plaridel", 1934, p. 393.
- ↑ 1_1907PLARIDEL, "Tungkol sa politica", 21 Setyembre 1907, p. 79.
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Tirturo de Plaridel", 1934, p. 393.
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Tirturo de Plaridel", 1934, p. 393.
- ↑ Kudlit ng Kalinangang Pilipino sa Bulacan, "Pagtatag ng kapisanan ng mga guró", p. 270.
- ↑ Kudlit ng Kalinangang Pilipino sa Bulacan, "Pagtatag ng kapisanan ng mga guró", p. 276.
- ↑ Kudlit ng Kalinangang Pilipino sa Bulacan, "Pagtatag ng kapisanan ng mga guró", p. 271.
- ↑ 1_1907PLARIDEL, "Tungkol sa politica", 21 Setyembre 1907, p. 79.
- ↑ 1_1907PLARIDEL, "Tungkol sa politica", 21 Setyembre 1907, p. 79.
- ↑ 1_1907PLARIDEL, "Tungkol sa politica", 21 Setyembre 1907, p. 83.
- ↑ 193_1911PLARIDEL, "Ang pagdiriwang ng Malolos", 1911, p. 760.
- ↑ 193_1911PLARIDEL, "Ang pagdiriwang ng Malolos", 1911, p. 902-903.
- ↑ 149_1912PLARIDEL, "Los candidatos nacionalistas independientes de Bulacán", Mayo 18, 1912, p. 416.
- ↑ 1_1907PLARIDEL, "Tungkol sa politica", 21 Setyembre 1907, p. 107.
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Tirturo de Plaridel", 1934, p. 393.
- ↑ Bautista, Antonio at Jose P. Santos, "Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan", 1934, p. 393.
- ↑ 1_1907PLARIDEL, "Tungkol sa politica", 21 Setyembre 1907, pp. 79, 83, 107.
- ↑ Kudlit ng Kalinangang Pilipino sa Bulacan, "Pagtatag ng kapisanan ng mga guró", pp. 270, 271, 276.
- ↑ 193_1911PLARIDEL, "Ang pagdiriwang ng Malolos", 1911, pp. 760, 902, 903.
- ↑ 149_1912PLARIDEL, "Los candidatos nacionalistas independientes de Bulacán", Mayo 18, 1912, p. 416.