Agustin Tantoco
Agustin Tantoco ay isang Pilipinong paring sekular, rebolusyonaryong lider, at isa sa mga naunang kasapi ng Katipunan sa lalawigan ng Bulacan.[1] Bilang koadhutor (katulong na pari) ng mga parokya sa Calumpit at Santa Isabel, pinamunuan niya ang "Katipunan del Norte," isang separatistang sangay ng Katipunan na naging sentro ng rebolusyonaryong aktibidad sa paligid ng Malolos noong 1896.[2][3] Siya ay nagmula sa tanyag na angkang Tantoco ng Malolos at kinikilalang amain at tagagabay ng mga Kababaihan ng Malolos.[4]
History
Pakikilahok sa Katipunan
Si Tantoco ay tinanggap sa Katipunan sa ilalim ng pamumuno ni Deodato Arellano, ang bayaw ni Marcelo H. del Pilar.[5] Ang kanyang pangalan at ng kanyang mga kapatid ay kabilang sa mga listahang nakumpiska ng mga Espanyol kaugnay ng lihim na samahan.[6] Noong 1896, pormal niyang itinatag at pinangasiwaan ang Katipunan del Norte, na kinabibilangan ng kanyang mga kamag-anak na sina Gabino, Juan, Antonio, at Ezequiel Tantoco, gayundin ang iba pang mga lokal na principalia.[7][8]
Paghahanda para sa Himagsikan
Noong Pebrero 1895, matapos mabigo ang misyon nina Mariano Crisostomo na bumili ng mga armas sa Hapon, iminungkahi ni Tantoco sa kanyang mga kasamahan ang pangungutang ng pondo kay Ponciano Tiongson.[9][10] Bagaman hindi kasapi ng Katipunan si Tiongson, nanalig si Tantoco na magbibigay ito ng tulong para sa pagbili ng mga baril, uniporme, at iba pang kagamitang pang-militar.[11][12]
Description
Tungkulin bilang Lider-Rebolusyonaryo
Bilang pangulo ng lokal na selda ng Katipunan, naging aktibo si Tantoco sa pagpapalaganap ng nasyonalismo sa loob ng simbahan. Ginamit niya ang kanyang posisyon upang ilihim na ipamahagi ang pahayagang Kalayaan sa kanyang mga parokyana at makipag-ugnayan sa mga sangay ng Katipunan sa Maynila at Nueva Ecija.[13][14] Ipinahayag niya sa kanyang mga kasapi na ang layunin ng lahat ng sektor ng Katipunan ay ang ganap na kalayaan ng Pilipinas mula sa "pamatok ng inang-turing na Espanya."[15]
Mga Istratehiyang Panseguridad
Upang maiwasan ang pagkakaaresto ng mga Kastila, pinayuhan ni Tantoco ang kanyang mga kasama na sirain agad ang anumang rebolusyonaryong papeles kung may banta ng paghahalughog.[16] Ipinag-utos din niya ang paghahalo ng mga sensitibong dokumento ng Katipunan sa loob ng mga relihiyosong aklat tulad ng mga devocionarios at apostolados upang hindi ito mapansin ng mga awtoridad.[17]
Significance
Ang papel ni Padre Agustin Tantoco ay sumisimbolo sa aktibong pakikilahok ng katutubong klero sa radikal na yugto ng Himagsikang Pilipino.[18] Ang kanyang pamumuno sa pamilyang Tantoco ay nagbigay-daan sa malawakang suporta ng mga kababaihan at elit ng Malolos sa Unang Republika ng Pilipinas.[19] Sa kabila ng pagiging manang o deboto ng kanyang pamilya, matagumpay nilang pinagsama ang pananampalatayang Katoliko at ang mithiing mapalaya ang bansa.[20]
See also
References
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Ang Katipunan sa Bulakan", 2000, p. 593.
- ↑ History of Malolos, Bulacan: Some Notes, "Katipunan del Norte", 1977, p. 21.
- ↑ Malolos-Supling ng Kasaysayan, "MGA KATIPUNAN SA BULAKAN", 1999, p. 643.
- ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 128, 319.
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Ang Katipunan sa Bulakan", 2000, p. 593.
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Ang Katipunan sa Bulakan", 2000, p. 593.
- ↑ History of Malolos, Bulacan: Some Notes, "Katipunan del Norte", 1977, p. 21.
- ↑ Malolos-Supling ng Kasaysayan, "MGA KATIPUNAN SA BULAKAN", 1999, p. 637.
- ↑ Malolos-Supling ng Kasaysayan, "MGA KATIPUNAN SA BULAKAN", 1999, p. 636.
- ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 722.
- ↑ Malolos-Supling ng Kasaysayan, "MGA KATIPUNAN SA BULAKAN", 1999, p. 642.
- ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 750.
- ↑ Malolos-Supling ng Kasaysayan, "MGA KATIPUNAN SA BULAKAN", 1999, p. 635, 636.
- ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 750.
- ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 721.
- ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 721.
- ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 750.
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Ang Katipunan sa Bulakan", 2000, p. 593.
- ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 320, 726.
- ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 726.
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Ang Katipunan sa Bulakan", 2000, p. 593.
- ↑ History of Malolos, Bulacan: Some Notes, "Katipunan del Norte", 1977, p. 21.
- ↑ Malolos-Supling ng Kasaysayan, "MGA KATIPUNAN SA BULAKAN", 1999, p. 635, 636, 637, 642, 643.
- ↑ The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, p. 128, 319, 320, 721, 722, 726, 750.