Instituto de Plaridel
Ang Instituto de Plaridel (na kilala rin sa tawag na Tirturo de Plaridel) ay isang sekular at pribadong institusyong pampagkatuto na itinatag noong Mayo 1902 sa Malolos, Bulacan.[1] Nagsilbi itong mahalagang sentro ng edukasyon sa ilalim ng unang bahagi ng pamahalaang Amerikano, na naglalayong ihanda ang kabataang Malolenyo sa pamamagitan ng kurikulum na nagtatampok ng nasyonalismo at mga kaisipang liberal.[2] Ang paaralan ay pinangunahan ng mga tanyag na ilustrado at rebolusyonaryo mula sa lalawigan ng Bulakan.[3]
Kasaysayan
Pagkakatatag
Ang paaralan ay pormal na binuksan noong Mayo 1902 sa pamamagitan ng pagkakaisa ng mga lider-politiko at intelektwal sa Malolos.[4] Ang mga nagsilbing tagapagtatag (founders) ng Instituto de Plaridel ay kinabibilangan nina:
- Teodoro Sandiko
- Hermogenes Reyes
- Epifanio Reyes
- Vicente Gatmaytan
- Manuel Ponciano Tiongson
- Mariano Crisostomo
- Antonio Chiong
- Ceferino Aldaba
- Justo Teodoro
- Eladio Adriano
- Victorino Gatmaytan
- Jose Reyes[5][6]
Pamunuan at Kaguruan
Si Hermogenes Reyes ang nagsilbi bilang unang Direktor ng paaralan, habang si Epifanio Reyes naman ang naging Kalihim.[7] Si Ceferino Wy-Tangkoy ang itinalagang tagapangasiwa para sa mga mag-aaral na nakatira sa loob ng paaralan (internos).[8]
Ang kaguruan ng instituto ay binubuo ng mga tanyag na personalidad, na ang karamihan ay naging aktibo sa Kilusang Propaganda at sa Himagsikang Pilipino laban sa Espanya.[9] Kabilang sa mga guro ay sina:
- Ramon de Leon
- Tomas Consunji
- Luis Gatmaytan
- Escolastico Gatmaytan
- Florencio Daluz
- Antonio Lomotan
- Jose Dulumbarit[10]
Kurikulum at Layunin
Ang Instituto de Plaridel ay nagturo ng una at pangalawang hakbang ng paghahanda (primary at secondary education) para sa mga kabataan noong panahong iyon.[11] Bukod sa akademikong aspeto, ang paaralan ay naging instrumento sa pagpapalaganap ng damdaming makabayan.[12] Isang halimbawa nito ay si Florencio Daluz, na tinanggal ng mga Amerikano bilang guro sa Malolos Central School dahil sa kanyang mga prinsipyo, ngunit muling nakapagturo sa institusyong ito.[13]
Kabuluhan
Marami sa mga naging mag-aaral ng Instituto de Plaridel ay naging tanyag sa kasaysayan ng Pilipinas dahil sa kanilang karunungan at kabantugan sa iba't ibang larangan.[14] Ang paaralan ay simbolo ng intelektwal na pagpapatuloy ng nasyonalismong Pilipino matapos ang digmaan, na naglalayong hubugin ang susunod na henerasyon ng mga lider sa ilalim ng bagong kolonyal na kaayusan.[15]
See also
References
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Tirturo de Plaridel", 1934, p. 393.
- ↑ Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "The Political Background", p. 421.
- ↑ MARIANO-CRISOSTOMO-SCAN.pdf, "Pahina 90", p. 416.
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Tirturo de Plaridel", 1934, p. 393.
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Tirturo de Plaridel", 1934, p. 393.
- ↑ Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "The Political Background", p. 421.
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Tirturo de Plaridel", 1934, p. 393.
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Tirturo de Plaridel", 1934, p. 393.
- ↑ Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "The Political Background", p. 421.
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Tirturo de Plaridel", 1934, p. 393.
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Tirturo de Plaridel", 1934, p. 393.
- ↑ Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "The Political Background", p. 421.
- ↑ Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "The Political Background", p. 421.
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Tirturo de Plaridel", 1934, p. 393.
- ↑ Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "The Political Background", p. 421.
- ↑ Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Tirturo de Plaridel", 1934, p. 393.
- ↑ Malolos-A-Legacy-of-its-past.pdf, "The Political Background", p. 421.
- ↑ MARIANO-CRISOSTOMO-SCAN.pdf, "Pahina 90", p. 416.