Bahay ng mga Tanchangco

From Wiki Malolos
Jump to navigation Jump to search

Ang Bahay ng mga Tanchangco ay isang makasaysayang pook at dating tahanan na matatagpuan sa San Vicente, Lungsod ng Malolos, Bulacan.[1] Ang bahay na ito ay naging tanyag sa kasaysayan ng Malolos bilang lunduyan ng mga makabayang adhikain, kung saan nanirahan ang mag-asawang Tomas Tanchangco at Rosenda Mendoza, na kapwa mga pangunahing tagapagtaguyod ng pakikibaka para sa kasarinlan ng Pilipinas.[2] Noong 2023, pormal itong kinilala bilang isa sa mga "Pamanang Hindi Natitinag" (Built Heritage) ng lungsod sa ilalim ng Kapasiyahang Panlungsod Blg. 326-2023.[3]

Kasaysayan

Ang Pamilyang Tanchangco

Ang bahay ay pagmamay-ari ni Tomas Tanchangco (1849–1889), na nagsilbi bilang gobernadorcillo ng Malolos noong 1879, at ng kanyang asawang si Rosenda Mendoza (1850–1929), na kilala rin sa tawag na Capitana Senday.[4] Ang pamilya ay kabilang sa hanay ng mga mapera at makapangyarihang Mestizo de Sangley sa bayan.[5] Sila ang mga magulang nina Eugenia at Aurea Tanchangco, dalawa sa mga tanyag na Kadalagahan ng Malolos na pinapurihan ni Dr. Jose Rizal.[6]

Papel sa Himagsikan

Noong panahon ng Himagsikang Pilipino laban sa Espanya, ang Bahay ng mga Tanchangco ay nagsilbing isang lihim na sentro ng mga gawaing pang-intelihensya para sa mga rebolusyunaryong Pilipino.[7] Sa ilalim ng pangangasiwa ni Rosenda Mendoza, ang mga impormasyon tungkol sa galaw ng mga kawal na Espanyol ay tinitipon dito bago iparating sa mga heneral ng rebolusyon tulad nina Isidoro Torres at Gregorio del Pilar.[8][9]

Mga Tanyag na Panauhin

Dahil sa katanyagan at pagiging bukas-palad ng mga may-ari, maraming mahahalagang personalidad ang bumisita sa tahanang ito:

  • Fr. Jose Burgos: Noong 1869, bumisita ang paring martir na si Jose Burgos sa bahay na ito upang maging ninong sa binyag ng panganay na anak nina Tomas at Rosenda na si Francisco.[10]
  • Dr. Jose Rizal: Dalawang ulit na bumisita si Rizal sa tahanang ito, noong 1888 at 1892.[11] Sinasabing sa isang piging dito ay nakasayaw ni Rizal ang ilang kababaihan ng Malolos, isang pangyayaring nagbigay-daan sa kanyang malalim na paghanga sa kanilang katapangan.[12]
  • William Jennings Bryan: Noong 1905, ang Amerikanong politiko at tagapagsulong ng kalayaan ng Pilipinas ay pinatuloy rin ni Rosenda Mendoza sa isang maringal na tanghalian sa bahay na ito.[13]

Paglalarawan at Lokasyon

Ang Bahay ng mga Tanchangco ay isang tipikal na bahay-na-bato na may bubong na tisa noong panahon ng Kastila.[14] Matatagpuan ito sa isang istratehikong kinalalagyan sa Barrio San Vicente, sa tapat ng plaza ng katedral at malapit sa Tulay Tampoy (ngayon ay Tulay Hen. Felipe Estrella).[15] Ang bahay ay may malawak na sala, mahabang balkonahe, at isang caballeriza (kuwadra ng kabayo) sa ibabang bahagi na malapit sa ilog.[16]

Sa kasalukuyan, ang orihinal na istruktura ay wala na at tanging mga labi na lamang ng pader ng zaguan ang makikita sa pook.[17] Isang panandang pangkasaysayan ang ipinako sa pook noong ika-14 ng Setyembre, 2014, upang gunitain ang kahalagahan nito sa kasaysayan ng bansa.[18]

See also

References

[19] [20] [21] [22] [23]

  1. ↑ Malolos Historical Markers, "Bahay ng mga Tanchangco", 2014, p. 751.
  2. ↑ Malolos Historical Markers, "Bahay ng mga Tanchangco", 2014, p. 751.
  3. ↑ R_326_2023.pdf, "MGA PAMANANG HINDI NATITINAG (BUILT HERITAGES)", 2023, p. 786.
  4. ↑ The Women of Malolos, "Biographies of the Twenty Women of Malolos", 2004, p. 895.
  5. ↑ The Women of Malolos, "The Rise of the Mestizos Sangleyes", 2004, p. 819.
  6. ↑ The Women of Malolos, "The Rise of the Mestizos Sangleyes", 2004, p. 819.
  7. ↑ Malolos Historical Markers, "Bahay ng mga Tanchangco", 2014, p. 751.
  8. ↑ The Women of Malolos, "The Reform Movement in Malolos", 2004, p. 867.
  9. ↑ The Women of Malolos, "Biographies of the Twenty Women of Malolos", 2004, p. 908.
  10. ↑ The Women of Malolos, "The Reform Movement in Malolos", 2004, p. 866.
  11. ↑ The Women of Malolos, "The Reform Movement in Malolos", 2004, p. 865.
  12. ↑ The Women of Malolos, "The Women of Malolos, 1860-1920", 2004, p. 846.
  13. ↑ Malolos Heritage Zone, "History", 2018, p. 688.
  14. ↑ Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Kasaysayan sa mga Larawan", 1999, p. 839.
  15. ↑ Malolos Heritage Zone, "History", 2018, p. 688.
  16. ↑ Malolos Heritage Zone, "History", 2018, p. 688.
  17. ↑ Malolos Heritage Zone, "History", 2018, p. 688.
  18. ↑ Malolos Historical Markers, "Bahay ng mga Tanchangco", 2014, p. 751.
  19. ↑ Malolos Historical Markers, "Bahay ng mga Tanchangco", 2014, p. 751.
  20. ↑ Tiongson, Nicanor G., "The Women of Malolos", Quezon City: ADMU Press, 2004, pp. 819, 846, 865-867, 895-896, 908.
  21. ↑ Malolos Heritage Zone, "Malolos Heritage Zone", 2018, p. 688.
  22. ↑ Malolos-Supling-ng-Kasaysayan.pdf, "Kasaysayan sa mga Larawan", 1999, pp. 767, 839.
  23. ↑ R_326_2023.pdf, "MGA PAMANANG HINDI NATITINAG (BUILT HERITAGES)", 2023, p. 786.
Retrieved from "https://wikimalolos.com/wikimalolos/index.php?title=Bahay_ng_mga_Tanchangco&oldid=7352"