2,241
edits
Gregorio Crisostomo: Difference between revisions
Jump to navigation
Jump to search
no edit summary
No edit summary |
No edit summary |
||
| Line 1: | Line 1: | ||
'''Gregorio Crisostomo y Lugo''', lalong kilala sa tawag na '''Padre Goyo''', ay isang makabayan at pilantropong paring [[Pilipino]] na nagmula sa [[Malolos]], [[Bulacan]].<ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "Nobyembre 17, 1860 – ANG KAPANGANAKAN NI GREGORIO CRISOSTOMO", 2016.</ref> Siya ang kinikilalang kauna-unahang Pilipinong kura paroko ng Malolos na itinalaga noong panahon ng [[Unang Republika ng Pilipinas]].<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, 118.</ref> Bilang isang deboto ng kalayaan, aktibo siyang lumahok sa [[Kilusang Propaganda]] at sa [[Katipunan]], kung saan | '''Gregorio Crisostomo y Lugo''', lalong kilala sa tawag na '''Padre Goyo''', ay isang makabayan at pilantropong paring [[Pilipino]] na nagmula sa [[Malolos]], [[Bulacan]].<ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "Nobyembre 17, 1860 – ANG KAPANGANAKAN NI GREGORIO CRISOSTOMO", 2016.</ref> Siya ang kinikilalang kauna-unahang Pilipinong kura paroko ng Malolos na itinalaga noong panahon ng [[Unang Republika ng Pilipinas]].<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, 118.</ref> Bilang isang deboto ng kalayaan, aktibo siyang lumahok sa [[Kilusang Propaganda]] at sa [[Katipunan]], kung saan sinuportahan niya ang pakikibaka laban sa kolonyalismong [[Espanya|Espanyol]] at [[Estados Unidos|Amerikano]].<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 1", 1934, 11.</ref> | ||
== Kasaysayan == | == Kasaysayan == | ||
| Line 9: | Line 9: | ||
Bago pa man ang hayagang himagsikan, si Padre Goyo ay kabilang na sa mga "sospechosos" o pinaghihinalaan ng mga Kastila dahil sa kanyang pakikipag-ugnayan kay [[Marcelo H. del Pilar]] at sa iba pang mga reformista sa Malolos.<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, 58.</ref> Tumulong siya sa lihim na pagpapalaganap ng mga pahayagang tulad ng ''[[La Solidaridad]]'' at mga polyetong tumutuligsa sa pang-aabuso ng mga prayle.<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, 79, 111.</ref> Noong panahon ng himagsikan ng 1896, naging bahagi siya ng pangkat ng Sanidad ng mga manghihimagsik sa Tanay, Rizal, sa ilalim ng pamumuno ng mga katipunero.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 1", 1934, 11.</ref> | Bago pa man ang hayagang himagsikan, si Padre Goyo ay kabilang na sa mga "sospechosos" o pinaghihinalaan ng mga Kastila dahil sa kanyang pakikipag-ugnayan kay [[Marcelo H. del Pilar]] at sa iba pang mga reformista sa Malolos.<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, 58.</ref> Tumulong siya sa lihim na pagpapalaganap ng mga pahayagang tulad ng ''[[La Solidaridad]]'' at mga polyetong tumutuligsa sa pang-aabuso ng mga prayle.<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, 79, 111.</ref> Noong panahon ng himagsikan ng 1896, naging bahagi siya ng pangkat ng Sanidad ng mga manghihimagsik sa Tanay, Rizal, sa ilalim ng pamumuno ng mga katipunero.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 1", 1934, 11.</ref> | ||
== | == Sa Panahon ng Unang Republika == | ||
=== Unang Pilipinong Kura ng Malolos === | === Unang Pilipinong Kura ng Malolos === | ||
| Line 17: | Line 17: | ||
Noong Marso 31, 1899, bago tuluyang masakop ng mga Amerikano ang Malolos, sinindihan ng mga rebolusyonaryong Pilipino ang simbahan at ang kumbento na nagsilbing ''Palacio Presidencial'' upang hindi ito magamit ng kaaway.<ref>Malolos-Supling ng Kasaysayan, "Ang Malolos sa Panahon ng Digmaang Pilipino-Amerikano", 65.</ref> Dahil sa pagkawala ng masisimbahan, si Padre Goyo ay masipag na nanghingi ng ambag mula sa mga taong-bayan upang makapagpatayo ng kahit pansamantalang simbahang pawid at kawayan para sa mga parokyano.<ref>Malolos-Supling ng Kasaysayan, "Ang Malolos sa Panahon ng Digmaang Pilipino-Amerikano", 43.</ref> | Noong Marso 31, 1899, bago tuluyang masakop ng mga Amerikano ang Malolos, sinindihan ng mga rebolusyonaryong Pilipino ang simbahan at ang kumbento na nagsilbing ''Palacio Presidencial'' upang hindi ito magamit ng kaaway.<ref>Malolos-Supling ng Kasaysayan, "Ang Malolos sa Panahon ng Digmaang Pilipino-Amerikano", 65.</ref> Dahil sa pagkawala ng masisimbahan, si Padre Goyo ay masipag na nanghingi ng ambag mula sa mga taong-bayan upang makapagpatayo ng kahit pansamantalang simbahang pawid at kawayan para sa mga parokyano.<ref>Malolos-Supling ng Kasaysayan, "Ang Malolos sa Panahon ng Digmaang Pilipino-Amerikano", 43.</ref> | ||
== Pag-uusig at | == Pag-uusig at Pilantropiya == | ||
=== Pagkaka-exile sa Nueva Ecija === | === Pagkaka-exile sa Nueva Ecija === | ||
Dahil sa kanyang hayagang pagtutol sa pamamahala ng mga Amerikano at sa hinalang sumusuporta siya sa mga gerilya, inaresto si Padre Goyo noong Setyembre 5, 1900.<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, 111.</ref> Siya ay ipinatapon sa San Isidro, [[Nueva Ecija]], kasama ang abogadong si Santiago Lucero at iba pang mga makabayan. Sila ay pinatawan ng sapilitang pagtatrabaho sa mga lansangan habang nakatanikala ang mga paa sa loob ng labing-walong buwan.<ref>Malolos-Supling ng Kasaysayan, "Ang Malolos sa Panahon ng Digmaang Pilipino-Amerikano", 42.</ref> | Dahil sa kanyang hayagang pagtutol sa pamamahala ng mga Amerikano at sa hinalang sumusuporta siya sa mga gerilya, inaresto si Padre Goyo noong Setyembre 5, 1900.<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, 111.</ref> Siya ay ipinatapon sa San Isidro, [[Nueva Ecija]], kasama ang abogadong si Santiago Lucero at iba pang mga makabayan. Sila ay pinatawan ng sapilitang pagtatrabaho sa mga lansangan habang nakatanikala ang mga paa sa loob ng labing-walong buwan.<ref>Malolos-Supling ng Kasaysayan, "Ang Malolos sa Panahon ng Digmaang Pilipino-Amerikano", 42.</ref> | ||
=== | === Pagre Goyo bilang Pilantropo === | ||
Sa kabila ng kanyang katayuan sa simbahan, pinili ni Padre Goyo na huwag ibigay ang kanyang yaman sa institusyon ng relihiyon. Sa halip, sa kanyang huling testamento, ipinamana niya ang kanyang mga lupain at salaping nagkakahalaga ng P60,000 sa pamahalaan para sa mga gawaing sibiko at kawanggawa.<ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "April 18, 1819 – Gov Buendia requested the governor-general...", 2016.</ref> Ang pondong ito ang naging mitsa sa pagpapatayo ng Bulacan Provincial Hospital.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, 120.</ref> | Sa kabila ng kanyang katayuan sa simbahan, pinili ni Padre Goyo na huwag ibigay ang kanyang yaman sa institusyon ng relihiyon. Sa halip, sa kanyang huling testamento, ipinamana niya ang kanyang mga lupain at salaping nagkakahalaga ng P60,000 sa pamahalaan para sa mga gawaing sibiko at kawanggawa.<ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "April 18, 1819 – Gov Buendia requested the governor-general...", 2016.</ref> Ang pondong ito ang naging mitsa sa pagpapatayo ng Bulacan Provincial Hospital.<ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, 120.</ref> | ||
Si Padre Gregorio Crisostomo ay sumisimbolo sa pag-usbong ng makabayang klerong Pilipino na tumalikod sa tradisyonal na kapangyarihan ng mga dayuhang prayle upang manindigan para sa karapatan ng bansa.<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, 118-119.</ref> Ang kanyang buhay ay nagpapakita ng ugnayan ng pananampalataya at pag-ibig sa tinubuang lupa. Siya ay pumanaw noong Pebrero 16, 1918 (bagaman may mga tala na nagsasabing Abril 1918), at iniwan ang isang bayang mas nakikinabang sa kanyang mga donasyon hanggang sa kasalukuyan.<ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "Nobyembre 17, 1860 – ANG KAPANGANAKAN NI GREGORIO CRISOSTOMO", 2016.</ref><ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, 120.</ref> | Si Padre Gregorio Crisostomo ay sumisimbolo sa pag-usbong ng makabayang klerong Pilipino na tumalikod sa tradisyonal na kapangyarihan ng mga dayuhang prayle upang manindigan para sa karapatan ng bansa.<ref>The Women of Malolos, "The Political Background", 2004, 118-119.</ref> Ang kanyang buhay ay nagpapakita ng ugnayan ng pananampalataya at pag-ibig sa tinubuang lupa. Siya ay pumanaw noong Pebrero 16, 1918 (bagaman may mga tala na nagsasabing Abril 1918), at iniwan ang isang bayang mas nakikinabang sa kanyang mga donasyon hanggang sa kasalukuyan.<ref>Historical Calendar latest as of 6-24-16, "Nobyembre 17, 1860 – ANG KAPANGANAKAN NI GREGORIO CRISOSTOMO", 2016.</ref><ref>Ang Malulos sa mga Dahon ng Kasaysayan, "Kabanata 8", 1934, 120.</ref> | ||