KP 326-2023 Indeks: Difference between revisions

From Wiki Malolos
Jump to navigation Jump to search
No edit summary
 
(8 intermediate revisions by the same user not shown)
Line 4: Line 4:
===== ISANG KAPASYAHANG PANLUNGSOD NA KUMIKILALA AT NAGBIBIGAY PAGPAPAHALAGA SA MGA PAMANANG KULTURAL NG LUNGSOD NG MALOLOS =====
===== ISANG KAPASYAHANG PANLUNGSOD NA KUMIKILALA AT NAGBIBIGAY PAGPAPAHALAGA SA MGA PAMANANG KULTURAL NG LUNGSOD NG MALOLOS =====


HANGO SA KATITIKAN NG IKA-68 KARANIWANG PULONG NG SANGGUNIANG PANLUNGSOD NG MALOLOS NA GINANAP SA SA BULWAGANG PULUNGAN NG SANGGUNIAN (ANNEX), IKA-LIMANG PALAPAG NG BAGONG GUSALI NG PAMAHALAANG LUNGSOD NG MALOLOS NOONG IKA-13 NG NOBYEMBRE, 2023.
Ang '''Kapasiyahang Panlungsod Blg. 326-2023''' ay isang malawakang dokumentong pambatas na nagtatala ng mga pamanang kultural ng [[Lungsod ng Malolos]].<ref>R_326_2023.pdf, "Pahina 1", 2023.</ref> Ang kapasiyahang ito ay naglalayong kilalanin at pangalagaan ang mga ari-ariang kultural, tradisyon, at mga personalidad na bumubuo sa kasaysayan ng bayan.<ref>KP 326-2023 Indeks - Wiki Malolos, "", 2023.</ref> Sa ibaba ay ang komprehensibong listahan ng mga pamanang nakapaloob sa nasabing batas:


KAPASIYAHANG PANLUNGSOD BLG. 326-2023
== A. Mga Pamanang Hindi Natitinag (Built Heritages) ==
Batay sa ''Historic Town Center Resolution No. 02, series of 2001'':<ref>R_326_2023.pdf, "Pahina 2", 2023.</ref>
* Simbahan at Kumbento ng [[Simbahan ng Barasoain|Barasoain]] (1885)
* Tahanan ng mga Cojuangco (1890s)
* Tahanan ng mga Bautista (Tanjosoy, 1812)
* Dambanang [[Casa Real]] (1580)
* Tahanan ng mga Lopez
* Tahanan ng mga Robles
* [[Katedral ng Malolos|Katedral, Basilica Minore at Kumbento ng Malolos]] (1815)
* Lumang Gusaling Pampamahalaan ng Malolos (1940)
* Tahanan ng mga Abad
* Tahanan ng mga Ejercito
* Tahanan ng mga Tiongson (Olmos, 1890s)
* Tahanan ng mga Cervantes (Chiong, 1892)
* Tahanan ng mga [[Manuel Crisostomo|Crisostomo]]
* Tahanan ng mga Tiongson (Ceferino, 1930, 1951)
* [[Casa Tribunal]] (1850s)
* Tahanan ng mga Adriano (MERALCO, 1930)
* Tahanan ng mga Crisostomo (Vinluan, 1930s)
* Tahanan ng mga Lomotan (1930s)
* Tahanan ng mga Tantoco-Santos (1880s)
* Tahanan ng mga [[Antonio Bautista|Bautista]] (1887)
* Tahanan ng mga Reyes (1904)
* Tahanan ng mga Santos-Uitangcoy (1914)
* Tahanan ng mga Tantoco (Chalet)
* Tahanan ng mga Estrella
* Tahanan ng mga Reyes (F.T. Reyes St.)
* Tahanan ng mga Que (Chalet)
* Tahanan ng mga Fernando
* Tahanan ng mga Baluyot
* Simbahan ng Aglipay (F. Estrella St.)
* Tahanan ng mga Bernabe
* Tahanan ng mga Aldaba
* Bisita ng Sto. Rosario
* Tahanan ng mga Tantoco (1930s)
* Tahanan ng mga Bautista (F. Estrella St.)
* Gusaling Gabaldon (1908)
* Tahanan ng mga Pineda
* [[Aguas Potables de Malolos|Aguas Potables]] (1920s)
* Tulay Tampoy (1920s)
* Pook na kinatatayuan ng Paaralan ng mga Kababaihan


ISANG KAPASIYAHANG PANLUNGSOD NA KUMIKILALA AT NAGBIBIGAY PAGPAPAHALAGA SA MGA PAMANANG KULTURAL NG LUNGSOD NG MALOLOS.
== B. Iba Pang Istraktura na Walang Deklarasyon ==
* Tahanan ng mga de Leon
* Tahanan ng mga Reyes
* Tahanan ni Gonzalo Santos
* Simbahan ng Sta. Isabel
* Gusaling Sining Pantahanan
* Tahanan ng mga Galman-Cruz<ref>R_326_2023.pdf, "Pahina 3", 2023.</ref>
* Bisita ng Masile (1880)
* Tahanan ng mga Chong
* Lumang Bisita ng Santisima Trinidad
* Maliit na Bisita ng Ba-og
* Kapitolyo ng Bulacan
* Puericulture Center
* Glorietta ng Barasoain
* Gusali ng dating Immaculada Academy of Malolos (IAM)
* Mauseleo ng mga Tanjosoy Bautista sa Barasoain
* Ermita ng Kampo Santo ng Barasoain
* Estasyon ng Tren
* Cottingham Memorial Church
* Seventh Day Adventist Church
* Pamilihang Bayan ng Malolos


AKDA NINA: KGG. VICTORINO M. ALDABA III at KGG. PATRICK S. DELA CRUZ
=== B.1 Banal na Imahe ===
KAMAY-AKDA ANG LAHAT NG BUMUBUO NG SANGGUNIANG PANLUNGSOD
* Imahe ng Immaculada Concepcion sa Katedral
* Imahe ng San Roque ng Barangay Mambog
* Karosa Triunfal ng Malolos


SAPAGKAT, isinasaad sa Seksyon 14, Artikulo XIV ng 1987 Saligang Batas ng Pilipinas na nararapat na itaguyod ng Estado ang pangangalaga, pagpapayaman at dinamikong ebolusyon ng isang pambansang kulturang Pilipino salig sa simulaing pagkakaisa sa pagkakaiba-iba sa kapaligirang malaya, artistiko at intelektwal na pagpapahayag;
=== B.2 Pagpipinta ===
* “Muses of the Arts” ni Fernando Amorsolo (Tahanan ng mga Santos)


SAPAGKAT, nakasaad sa Sekyon 16 ng Batas Republika Blg. 7160, o mas kilala bilang Kodigo ng Pamahalaang Lokal ng 1991 na kinakailangang pagyamanin ang kultura ng bayan;
=== B.3 Sasakyang Nakagisnan ===
* Jeep Karatig (Mula noong World War II)


SAPAGKAT, itinatagubilin ng Batas Republika Blg. 10066, o ang National Cultural Heritage Act of 2009, ang proteksyon, preserbasyon, konserbasyon at pagsulong ng kultura na pamana ng bansa, kabilang ang mga pag-aari at ang kasaysayan nito, gayundin ang etnisidad ng mga lokal na komunidad
=== B.4 Antigo ===
* Muwebles Tampinco (Gawa ni Don Isabelo Tampinco)


SAPAGKAT, ang Lungsod ng Malolos, tinaguriang Duyan ng Republika (Cradle of the Republic), ay isa sa pinakamayaman sa kasaysayan na lungsod sa bansa dahil sa makabuluhang papel nito sa pagkamit ng kalayaan at demokrasya ng Pilipinas;
== K. Mga Monumento at Panandang Pang-alaala ==
* Monumento ni Hen. [[Isidoro Torres]] (Sto. Nino at Matimbo)<ref>R_326_2023.pdf, "Pahina 3", 2023.</ref>
* Mga monumento sa Capitol Grounds:
# Monumento ni Hen. [[Gregorio del Pilar]]
# Monumento ng Trayumbirata
# Monumento ni Ramon Magsaysay
* Mga Monumento sa CMIS-Sto. Rosario:
# Monumento ni [[Jose Rizal]] (1921)
# Monumento ni [[Marcelo H. del Pilar]]
# Monumento ng Guro
# Monumento ng Ibong Tikling
* Fountain sa Hardin ni Dr. Luis Uitangcoy Santos
* Busto ni Marcelo H. del Pilar at Francisco Balagtas
* Monumento ng Kristianismo
* Monumento ng mga Beterano
* Monumento ng mga Piling Bayani (Kalayaan Tree)
* Kanyon (2) sa Capitolyo
* Labi ng Paaralan ng Bulacan High School


SAPAGKAT, ang Pamahalaang Lungsod ng Malolos, sa pamamagitan ng Panlungsod na Tanggapan ng Sining, Kultura, at Turismo ay nagbibigay pagkilala at pagpapahalaga sa mga pamanang kultural gaya ng mga iba’t ibang istraktura (Built Heritages), mga Monumento at Panandang Pang-ala ala, Liwasan, Libingan, Parke, Anyong Lupa, Anyong Tubig, Halaman, mga pagkain, Likhang Kamay, mga tradisyon, at mga mahahalagang personahe gaya ng mga sumusunod:
== D. Liwasan, Libingan, at Parke ==
* Liwasang Republika
* Kampo Santo Katoliko de Malolos
* Kampo Santo Katoliko de Barasoain
* Libingang Pampubliko ng Caniogan, Mambog, at Panasahan<ref>R_326_2023.pdf, "Pahina 4", 2023.</ref>
* Provincial Capitol Park
* Kampo Santo de Sta. Isabel
* Monumento at Parke ni Dr. Jose P. Rizal (BulSU)
* Heroes' Park (BulSU)


== E. Anyong Lupa, Anyong Tubig, at Halaman ==
* Ilog Pamarawan
* Mangrove Forest (Pulo-pulo Pamarawan at Babatnin)
* Puno ng Siar (Kalayaan Tree)


A. MGA PAMANANG HINDI NATITINAG (BUILT HERITAGES)
== G. Mga Pagkain ==
Base sa [https://wikimalolos.com/wikimalolos/index.php/Declaring_the_Historic_Town_Center_of_Malolos_in_Bulacan_a_National_Historical_Landmark Historic Town Center Resolution no. 02, series of 2001]. See [https://drive.google.com/file/d/10kQPbCqRPpQSMhqEDIYdQyaKeFyt0NhB/view?usp=sharing Malolos Local Markers]
Isang listahan ng 90 tradisyunal na pagkain kabilang ang:<ref>R_326_2023.pdf, "Pahina 4-5", 2023.</ref>
* [[Ensaymada]] de Malolos
* [[Inipit]]
* Hamon Bulakenya
* Gurgurya
* Puto Caramba at Okoy
* Serkele
* Empanada de Kaliskis
* Pastillas Tostado


Simbahan at Kumbento ng Barasoain, 1885 na matatagpuan sa Barangay San Agustin/San Gabriel
== H. Likhang Kamay ==
Tahanan ng mga Cojuangco, 1890's na matatagpuan sa Barangay Liang
* Pabalat ng Malolos (Borlas de Pastillas)
Tahanan ng mga Bautista (Tanjosoy), 1812 na matatagpuan sa Barangay Caingin
* Puni ng Malolos
Dambanang Casa Real, 1580 na matatagpuan sa Barangay Liang
* Singkaban (Catmon at Santisima Trinidad)
Tahanan ng mga Lopez na matatagpuan sa Barangay San Agustin
* Paggawa ng Bag (Matimbo at Panasahan)
Tahanan ng mga Robles na matatagpuan sa Barangay Caingin
Katedral, Basilica Minore at Kumbento ng Malolos, 1815 na matatagpuan sa Barangay Sto. Nino at San Vicente
Lumang Gusaling Pampamahalaan ng Malolos, 1940 na matatagpuan sa Barangay Sto. Nino
Tahanan ng mga Abad na matatagpuan sa Tampoy, Barangay Sto. Nino
Tahanan ng mga Ejercito na matatagpuan sa Pariancillo, Barangay Sto. Nino
Tahanan ng mga Tiongson (Olmos), 1890s na matatagpuan sa Pariancillo, Barangay Sto. Nino
Tahanan ng mga Cervantes (Chiong), 1892 na matatagpuan sa Pariancillo, Barangay Sto. Nino
Tahanan ng mga Crisostomo na matatagpuan sa Pariancillo, Barangay Sto. Nino
Tahanan ng mga Tiongson (Ceferino), 1930, 1951 na matatagpuan sa Pariancillo, Barangay Sto. Nino
Casa Tribunal, 1850s na matatagpuan sa Pariancillo, Barangay Sto. Nino
Tahanan ng mga Adriano (MERALCO), 1930 na matatagpuan sa Pariancillo, Barangay Sto. Nino
Tahanan ng mga Crisostomo (Vinluan), 1930s na matatagpuan sa M. Crisostomo Street, Barangay Sto. Nino
Tahanan ng mga Lomotan, 1930s na matatagpuan sa Barangay Sto. Nino
Tahanan ng mga Tantoco-Santos, 1880s na matatagpuan sa Barangay Sto. Nino
Tahanan ng mga Bautista, 1887 na matatagpuan sa Barangay Sto. Nino
Tahanan ng mga Reyes, 1904 na matatagpuan sa F.T. Reyes Street, Barangay Sto. Nino
Tahanan ng mga Santos-Uitangcoy, 1914 na matatagpuan sa F.T. Reyes Street, Sto. Nino
Tahanan ng mga Tantoco, Chalet na matatagpuan sa F.T. Reyes Street, Barangay Sto. Nino
Tahanan ng mga Estrella na matatagpuan sa F.T. Reyes Street, Barangay Sto. Nifio
Tahanan ng mga Reyes na matatagpuan sa F.T. Reyes Street, Barangay Sto. Nifio
Tahanan ng mga Que, Chalet na matatagpuan sa M. Tengco Street, Barangay Sto. Rosario
Tahanan ng mga Fernando na matatagpuan sa M. Tengco Street, Barangay Sto. Rosario
Tahanan ng mga Baluyot na matatagpuan sa M. Tengco Street, cor. F. Estrella Street, Barangay Sto. Rosario
Simbahan ng Aglipay na matatagpuan sa F. Estrella Street, Barangay Sto. Rosario
Tahanan ng mga Bernabe na matatagpuan sa F. Estrella Street, Barangay Sto. Rosario
Tahanan ng mga Aldaba na matatagpuan sa F. Estrella Street, cor Maestranza Street, Barangay Sto. Rosario
Bisita ng Sto. Rosario na matatagpuan sa Barangay Sto. Rosario
Tahanan ng mga Tantoco, 1930s na matatagpuan sa F. Estrella Street, Barangay Sto. Rosario
Tahanan ng mga Bautista na matatagpuan sa F. Estrella Street, Barangay Sto. Rosario
Gusaling Gabaldon, 1908 na matatagpuan sa F. Estrella Street, Barangay Sto. Rosario
Tahanan ng mga Pineda na matatagpuan sa F. Estrella Street, Barangay Sto. Rosario
Aguas Potables, 1920s na matatagpuan sa Barangay San Vicente
Tulay Tampoy, 1920s na matatagpuan sa Barangay San Vicente/Sto. Nino
Pook na kinatatayuan ng Paaralan ng mga Kababaihan na matatagpuan sa M. Crisostomo Street, Barangay Sto. Nino


B. IBA PANG ISTRAKTURA NA WALANG DEKLARASYON
== I. Tradisyon ==
* [[Senakulo]] (Tikay, Bulihan, Caingin)
* Pabukang Puso (Panasahan)
* [[Pag-akyat ng Atlag]] at Pamarawan
* Semana Santa ng Sta. Isabel
* Desposorio
* Sayaw de Panasahan at Sta. Isabel
* Pistang Puto (Santor)


Tahanan ng mga de Leon na matatagpuan sa Tampoy, Barangay Sto. Nino
== L. Malalaking Festival at Kapistahan ==
Tahanan ng mga Reyes na matatagpuan sa Barangay Sto. Nino
* [[Fiesta Republika]]
Tahanan ni Gonzalo Santos na matatagpuan sa Pariancillo, Barangay Sto. Nino
* Pistang Bayan
Simbahan ng Sta. Isabel na matatagpuan sa Barangay Bagong Bayan
* Pista ng Barasoain, Sta. Isabel, at Santisima Trinidad
Gusaling Sining Pantahanan na matatagpuan sa Barangay Sto. Rosario
* Pista ng Sto. Niño de Malolos
Tahanan ng mga Galman-Cruz na matatagpuan sa Barangay Sto. Cristo
Bisita ng Masile, 1880 na matatagpuan sa Barangay Masile
Tahanan ng mga Chong na matatagpuan sa Barangay Canalate
Lumang Bisita ng Santisima Trinidad na matatagpuan sa Barangay Santisima Trinidad
Maliit na Bisita ng Ba-og na matatagpuan sa Barangay Matimbo
Kapitolyo ng Bulacan na matatagpuan sa Barangay Guinhawa
Puericulture Center
Glorietta ng Barasoain
Gusali ng dating Immaculada Academy of Malolos (IAM)
Mauseleo ng mga Tanjosoy Bautista sa Barasoain
Ermita ng Kampo Santo ng Barasoain
Estasyon ng Tren
Cottingham Memorial Church, Barangay Liang
Seventh Day Adventist Church, Sabitan, Barangay Sto. Rosario
Pamilihang Bayan ng Malolos, Barangay San Vicente


B.1 BANAL NA IMAHE
== M. Mga Importanteng Personalidad ==
Imahe ng Immaculada Concepcion sa Katedral
Imahe ng San Roque ng Barangay Mambog
Karosa Triunfal ng Malolos


B.2 PAG PIPINTA
=== M.1 Mga Naging Alkalde (1822–2001) ===
“Muses of the Arts” - pininta ni Fernando Amorsolo sa tahanan ng mga Santos.
Naglalaman ng listahan mula kay Don Jorge de Victoria (1822) hanggang kay Kgg. Restituto Roque (2001).<ref>R_326_2023.pdf, "Pahina 6-7", 2023.</ref>


B.3 SASAKYANG NAKAGISNAN SA MALOLOS
=== M.2 Mga Kadalagahan ng Malolos ===
Jeep Karatig - sasakyang dala ng mga Amerikano noong World War II at ito ay ginawang sasakyang pampubliko matapos ang nasabing digmaan.
20 kababaihan kabilang sina [[Elisea Tantoco Reyes]], [[Alberta Santos Uitangcoy]], at ang magkakapatid na Tiongson at Tantoco.<ref>R_326_2023.pdf, "Pahina 7", 2023.</ref>


B.4 ANTIGO
=== M.3 Triyumbirata at mga Nagsulong ng Kaisipang Mapanghimagsik ===
Muwebles Tampinco sa tahanan ng mga Bautista Delos Santos- mga muebles na ipinasadya sa talyer ni Don Isabelo Tampinco, ang nagdala ng estrilong art noveau sa anyong Filipino sa Pilipinas.
27 personalidad kabilang sina [[Pedro Ladia]], [[Isidoro Torres]], [[Vicente Gatmaytan]], [[Manuel Crisostomo]], [[Mariano Crisostomo]], [[Agustin Tantoco]], at [[Gregorio Crisostomo|Padre Gregorio Crisostomo]].<ref>R_326_2023.pdf, "Pahina 7-8", 2023.</ref>


K. MGA MONUMENTO AT PANANDANG PANG-ALA ALA
=== M.4 Mga Pambansang Alagad ng Sining at Siyentista ===
* [[Guillermo Tolentino]] (Sining-Biswal)
* [[Ernani Cuenco]] (Musika)
* Alice Reyes (Sayaw)
* [[Geminiano T. de Ocampo]] (Pambansang Siyentista)
* Fidela Magpayo (Reyna ng Brodkasting)


Monumento ni Hen. Isidoro Torres na matatagpuan sa Barangay Sto. Nino at Barangay Matimbo.
== See also ==
Mga monumento sa Capitol Grounds
* [[Lungsod ng Malolos]]
i. Monumento ni Hen. Gregorio H. del Pilar
* [[Unang Republika ng Pilipinas]]
ii. Monumento ng Trayumbirata
* [[Kadalagahan ng Malolos]]
iii. Monumento ni Ramon del Fierro Magsaysay


Mga Monumento sa CMIS-Sto. Rosario
== References ==
i. Monumento ni Jose Protacio Rizal, 1921
<ref>R_326_2023.pdf, "Kapasiyahang Panlungsod Blg. 326-2023", 2023.</ref>
ii. Monumento ni Marcelo H. del Pilar
<ref>KP 326-2023 Indeks - Wiki Malolos, "Indeks ng Pamanang Kultural", 2023.</ref>
iii. Monumento ng Guro
iv. Monumento ng Ibong Tikling


Fountain sa Hardin ni Dr. Luis Uitangcoy Santos
[[Category:Index]]
Busto (Bust) ni Marcelo H. del Pilar sa harap ng lumang munisipyo- sculpture ng ulo at balikat ng nasabing bayani.
[[Category:Institusyon]]
Busto (Bust) ni Francisco “Balagtas” Baltazar sa gilid ng lumang munisipyo - sculpture ng ulo at balikat ng nasabing bayani.
[[Category:Kultura at Tradisyong Bayan]]
Monumento ng Kristianismo sa Barangay Canalate
[[Category:Pangyayari]]
Monumento ng mga beterano sa harap ng lumang munisipyo
Monumento ng mga Piling Bayani sa ilalim ng Kalayaan Tree
Kanyon (2) sa Capitolyo
Labi ng Paaralan ng Bulacan High School sa Kapitolyo na ngayon ay Marcelo H. del Pilar National High School.
 
D. LIWASAN, LIBINGAN, PARKE
Liwasang Republika sa harap ng Bagong Gusaling Pampahalaan
Kampo Santo Katoliko de Malolos
Kampo Santo Katoliko de Barasoain
Libingang Pampubliko ng Caniogan
Libingang Pampubliko ng Mambog
Libingang Pampubliko ng Panasahan
Provincial Capitol Park
Kampo Santo de Sta. Isabel
Monumento at Parke ni Dr. Jose P. Rizal sa Bulacan State University.
Heroes’ Park sa Bulacan State University
 
E. ANYONG LUPA, ANYONG TUBIG, HALAMAN
1. Ilog Pamarawan (Brackish Water)
2. Mangrove Forest sa Pulo-pulo Pamarawan at Babatnin
3. Puno ng Siar (Peltophorum Pterocarpum) mas kilala sa katawagang “Kalayaan Tree.” Punong piping saksi sa pamamalagi ng pamahalaan ni Aguinaldo sa Malolos.
 
G. MGA PAGKAIN
Ensaymada de Malolos
Inipit
Callos
Pamplina
Menudong Bukid at Menudong Patay
Bringhe ng Tagumpay
Valenciana
Serkele
Tinadtad
Tinumis
Alfahol
Bilo-Bilo
Mais
Monggo
Balinghoy
Ginataang Langka
Ginataang Kamansi
Ginataang Alimasag at Hipon
Puto Caramba at Okoy
Bibingkang kanin o Langib
Biko, Inagit
Kalamaylatik, Kalamayhirin
Palitaw
Tamales
Suman
Biscocho, Machakaw, Principe, Mamon Tostado, Popol
Gurgurya
Kurbata de Sebo
Sinindihan sa Tuba
Kinilaw sa Sukang Sasa
Niluno sa Sukang Sasa
Adobo sa Tuba
Asadong Carajay
Hamon Bulakenya
Nilasing na Mangga
Acharang Papaya
Acharang Dampalit
Suwam
Bawan
Pesa
Almondigas (miswang may patola)
Bulang-lang
Burong Kanin
Ensaladang Talong
Dalok
Pinipig Chico
Soreche
Leche Flan del Mar
Samani o Dulce de Pasensya o Peanut Brittle
Kending Kamias, Kamatis, Kundol at iba pa
Budin (Pudding)
Pitisu (Cream Puff)
Postre (Jams)
Hotcake (Pancake)
Colac (Caramel)
Pinaso
Pigs in Blanket
Croquettas de Patatas na may Corn Beef
Lagat (igat, malabanos)
Lumlum
Palakang Batutay
Bahay Guya
Bilakong
Sinantolan Talaba at Alamang
Relyenong Manok
Relyenong Alimasag
Relyenong Bangus
Relyenong Pusit
Pabo
Pais
Sinaing
Tambalolo
Adobong (Kangkong, Sitaw, at Talong)
Castaniog
Binagkat: Nilagang Kamoteng Kahoy, Kamote, Gabi at Saging na saba
Maruya
Nilupak
Darak na Mais
Adobong Atay at Balun-balunan
Relyenong Alimango
Lanzones Salad
Ice Box Cake
Kinilaw na Bangus sa Kesong Puti
Luto sa Toyo
Birang ni Veronica
Empanada de Kaliskis
Pastillas Tostado
Cordero
Tocinong Talaba
Minatamis na Kamias
 
H. LIKHANG KAMAY
 
Pabalat ng Malolos
Puni ng Malolos
Singkaban ng Barangay Catmon at Barangay Santisima Trinidad
Paggawa ng Bag sa Barangay Matimbo at Barangay Panasahan
 
I. TRADISYON
 
Senakulo ng Barangay Tikay
Senakulo ng Malanggam, Barangay Bulihan
Senakulo ng Barangay Caingin
Pabukang Puso ng Barangay Panasahan
Pag-akyat ng Barangay Atlag at Barangay Pamarawan
Semana Santa ng Barangay Sta. Isabel
Desposorio ng Barangay Tikay at Malanggam, Barangay Bulihan
Sayaw de Panasahan
Sayaw de Sta. Isabel
Pistang Puto ng Barangay Santor
 
L. MALALAKING FESTIVAL AT KAPISTAHAN
Fiesta Republika
Pistang Bayan
Pista ng Barasoain
Pista ng Sta. Isabel
Pista ng Santisima Trinidad Og
Pista ng Sto. Nifio de Malolos
 
M. MGA IMPORTANTENG PERSONALIDAD
 
M.1 MGA NAGING ALKALDE SA LUNGSOD NG MALOLOS
 
1822-Alkalde 1st Dist. Don Jorge de Victoria.
1823-Alkalde 1st Dist. Don Agustin Antonio, Alkalde 2nd Dist. Don Miguel Dela Cruz, Alkalde 3rd Dist. Don Francisco Faustino.
1824-Alkalde 1st Dist. Don Evaristo Nicolas Vazquez, Alkalde 2nd Dist. Don Fabian Tiongson, Alkalde 3rd Dist. Policarpio Adriano.
1825-Gobernadorsillo Don Evaristo Tiongson
1826-Gobernadorsillo Don Agustin Josef Manalo
1827-Gobernadorsillo Don Geronimo Roque
1828-Gobernadorsillo Don Mariano Bonifacio de Jesus
1829-Gobernadorsillo Don Vicente Buison
1830-Gobernadorsillo Don Damaso Pulumbarit
1831-Gobernadorsillo Don Cipriano Dimagiba at Don Policarpio Dela Cruz
1832-Gobernadorsillo Don Facundo de Victoria
1833-Gobernadorsillo Don Mariano Estrella
1834-Gobernadorsillo Don Felipe Dionicio
1835-Gobernadorsillo Don Mariano Estrella
1836-Gobernadorsillo Don Alejandro Adriano
1837-Gobernadorsillo Don Vicente Buison
1838-Gobernadorsillo Don Bernabe Nicolas
1839-Gobernadorsillo Don Geronimo Roque
1840-Gobernadorsillo Don Roque Aldaba
1841-Gobernadorsillo Don Estanislao Cristobal
1842-Gobernadorsillo Don Estanislao Cristobal
1843-Gobernadorsillo Don Nicolas Estrella
1844-Gobernadorsillo Don Santiago Lucero
1845-Gobernadorsillo Don Estanislao Cristobal
1846-Gobernadorsillo Don Tiburcio Tiongson
1847-Gobernadorsillo Don Juan dela Cruz Palangue
1848-Gobernadorsillo Don Mariano Tiongson
1849-Gobernadorsillo Don Jorge Dionisio
1850-Gobernadorsillo Don Santiago Lucero
1851-Gobernadorsillo Don Antonio Buendia
1852-Gobernadorsillo Don Teodoro Clavio
1855-Gobernadorsillo sa Malolos Don Jorge Crisostomo, sa Barasoain Don Emigdio Gatsalian at sa Sta. Isabel Don Teodoro Clavio.
1856-Gobernadorsillo sa Malolos Don Bartolome Dimagiba, sa Barasoain Don Fabian Adriano at sa Sta. Isabel Don Potenciano Gaspar.
1857-Gobernadorsillo sa Malolos Don Aniceto Dimagiba, sa Barasoain Don Vicente Adriano at sa Sta. Isabel Don Juan Enriquez.
1858-Gobernadorsillo sa Malolos Don Juan De Robles, sa Barasoain Don Venancio Mendoza at Sta. Isabel Don Pedro Trajano.
1859-Gobernadorsillo Don Juan Dimagiba
1860-Gobernadorsillo Don Pedro Punongbayan
1861-Gobernadorsillo Don Leoncio Nazario
1875-1877-Gobernadorsillo Don Tomas Dimagiba
1877-1879-Gobernadorsillo Don Bonifacio Crisostomo
1879-1881-Gobernadorsillo Don Tomas Tanchangco
Hulyo, 1879-Nanunumparang pansamantalang Gobernadorsillo Don Pedro De Castro.
Abril, 1880-Gobernadorsillo Casimiro Buendia
1881-1883-Gobernadorsillo Don Jose A. Bautista
Hulyo, 1882-Gobernadorsillo Don Jose Tiongson
1883-1885-Gobernadorsillo Don Antonio Tiongson
May, 1883-Gobernadorsillo Don Florentino Reyes
1885-1887-Gobernadorsillo Don Mateo Buison
1886-Gobernadorsillo Don Anastacio De Leon
1887-Gobernadorsillo Don Manuel Crisostomo
Marso 22,1888-Don Pedro de Castro ay nahirang bilang Gobernadorsillo.
Abril, 1888-Don Vicente Gatmaytan ay nahalal bilang Gobernadorsillo.
Disyembre, 1888-Gobernadorsillo Don Francisco Bernardo ay nanalo sa ikatlong halalan.
1890-1892-Gobernadorsillo Don Antonio Chiong
1892-1894-Gobernadorsillo Don Jose Reyes Tiongson
1895-Capitan Municipal Don Manuel Crisostomo
Hunyo, 1895-Capitan Municipal Don Antonio Chiong
1903-1905-Presidente Municipal Ramon de Leon Y Gonzales
1906-1907-Presidente Municipal Florencio Daluz Y Bugay
1908-1909-Presidente Municipal Nicolas Buendia Y Buidon
1910-1911-Presidente Municipal Antonio Bautista Y Santos .
1912-Oktubre 15,1916-Presidente Municipal Kgg. Damaso Caluag .
Oktubre 16, 1916-Setyembre 30, 1919-Presidente Municipal Kgg. Dionisio Dimagiba Y. Magtira
Oktubre 1, 1919-Disyembre 31, 1924-Presidente Municipal Kgg. Mariano Tengco Y Santiago
Enero 1, 1925-Oktubre 15, 1925-Presidente Municipal Kgg. Isberto Crisostomo
Oktubre 16, 1925- Disyembre 31, 1927-Presidente Municipal Kgg. Eduardo Dimagiba
Enero 1, 1928- Oktubre 19, 1934-Presidente Municipal Kgg. Ygnacio Tapang Y Cunanan
Oktubre 20, 1934- Disyembre 31, 1937-Presidente Municipal Kgg. Hermogenes Dimagiba Y Ramos
Enero 1, 1938- Disyembre 31, 1940-Punong Bayan Kgg. Leon Valencia
Enero 1, 1941-Punong Bayan Kgg. Diosdado Dimagiba
1945-1946- Punong Bayan Kgg. Adonis Maclang Y Panganiban
1947-1951- Punong Bayan Kgg. Carlos Maclang Y Panganiban
Enero 1, 1958- Disyembre 31, 1963- Punong Bayan Kgg. Felix Reyes Y Tantoco
Enero 1, 1964- Disyembre 31, 1968- Punong Bayan Kgg. Jovencio C. Caluag
Enero 1, 1969- Hunyo 31, 1986- Punong Bayan Kgg. Purificacion C. Reyes
Hulyo 1, 1998- Hunyo 30, 2001- Punong Lungsod Kgg. Restituto Roque
 
M.2 MGA KADALAGAHAN NG MALOLOS NA PINAPURIHAN NI DR. JOSE P. RIZAL
Elisea Tantoco Reyes (1873-1969)
Juana Tantoco Reyes (1874-1900)
Leoncia Santos Reyes (1864-1948)
Olympia San Agustin Reyes (1876-1910)
Rufina T. Reyes (1869-1909)
Eugenia Mendoza Tanchangco (1871-1969)
Aurea Mendoza Tanchangco (1872-1958)
Basilia Villarino Tantoco (1865-1925)
Teresa Tiongson Tantoco (1867-1942)
Maria Tiongson Tantoco (1869-1912)
Anastacia Maclang Tiongson (1874-1940)
Basilia Reyes Tiongson (1860-1925)
Aleja Reyes Tiongson (1864-1900)
Mercedes Reyes Tiongson (1870-1928
Agapita Reyes Tiongson (1872-1937 Ny ql
Filomena Oliveros Tiongson (1867-1934)
Cecilia Oliveros Tiongson (1867-1934)
Paz Reyes Tiongson (1862-1889)
Feliciana Oliveros Tiongson (1869-1938)
Alberta Santos Uitangcoy (1865-1953)
 
M.3 TRIYUMBIRATA NG MALOLOS (mga nagsulong ng kaisipang mapanghimagsik)
Pedro Ladia
Isidoro D. Torres (1866-1928)
Jose T. Bautista
Vicente Gatmaitan
Manuel Crisostomo (1870-DECEASED)
Mariano Crisostomo (1862-1913)
Gen. Felipe Estrella
Gen. Salvador Estrella (1856-1932)
Padre Agustin Tengco Tantoco (1830-1872)
Padre Gregorio L. Crisostomo (1860-1918)
Luis Gatmaitan
Vicente Guareno
Loreto Lucero
Juan Aldaba
Guillermo Tolentino (1890-1976)
Ernani Cuenco (1936-1988)
Alice Reyes (1942-DECEASED)
Geminiano Tiongson (1907-1987)
Vicente Villavicencio
Dalisay Julian Aldaba (1912-2006)
Estefania Aldaba Lim (1917-2006)
Antonio Santos Bautista (1878-1940)
Damaso Caluag
Pablo Salonga Gomez (1929-2010)
Bienvenido Ramos (1935-2012)
Fidela Magpayo (1920-2008)
Macario Pineda (1912-1950)
 
 
MGA PAMBANSANG ALAGAD NG SINING
Guillermo Tolentino- Sining-Biswal
Ernani Cuenco- Musika
Alice Reyes-Makabagong sayaw
Geminiano Tiongson- Doctor sa mata, Pambansang Siyentista
Vicente Villavicencio-katipunero, isa sa mga nanguna sa Labanan sa Catmon
Dalisay Aldaba- Sopranong manganganta, Musiko
Antonio S. Bautista-Ayudante-de-campo ni Pang. E. Aguinaldo sa Malolos
Pablo Gomez-manunulat sa wikang Filipino, nakilala sa mga akda sa komiks
Bienvenido Ramos-Manunulat sa wikang Filipino
Fidela Magpayo- Reyna ng Brodkasting sa Pilipinas
Macario Pineda-Manunulat sa Ingles at Filipino noong panahon ng Amerikano
 
SAPAGKAT, isa sa hangarin ng Pamahalaang Lungsod ng Malolos ang maiangat ang buhay ng mga mamamayan nito at kabilang dito ang pagtataguyod ng mga programa patungkol sa pangangalaga at pagpapakilala ng ating lokal na kasaysayan, kultura at tradisyon upang hikayatin ang damdaming nasyonalismo sa bawat Malolefio;
 
SAPAGKAT, mahalagang kilalanin at pahalagahan ang ating lokal na pamanang kultura sa pamamagitan ng pagsasagawa ng mga hakbangin at pamamaraan upang mapangasiwaan an
proteksyon at pag-iingat nito, gayundin ang pagbibigay ng angkop na karunungan sa mamamayan lalo na sa mga kabataan.

Latest revision as of 14:36, 3 May 2026

Paliwanag: Ang Indeks na ito ay nagha-hyperlink sa mga pamanang kultural na inilista sa KP 326-2023 na may pamagat na "Kapasyahang Panlungsod na Kumikilala at Nagbibigay Pagpapahalaga sa mga Pamanang Kultural ng Lungsod ng Malolos". Layunin nitong mapadali ang pagdodokumento at paghahagilap sa Wiki ng mga nilalaman ng kumprehensibong listahan ng pamana. Naka-transcribe ang teksto ng kapasyahan sa ibaba kalakip ang mga hyperlink sa mga kaugnay na artikulo at resources.

KAPASIYAHANG PANLUNGSOD BLG. 326-2023

ISANG KAPASYAHANG PANLUNGSOD NA KUMIKILALA AT NAGBIBIGAY PAGPAPAHALAGA SA MGA PAMANANG KULTURAL NG LUNGSOD NG MALOLOS

Ang Kapasiyahang Panlungsod Blg. 326-2023 ay isang malawakang dokumentong pambatas na nagtatala ng mga pamanang kultural ng Lungsod ng Malolos.[1] Ang kapasiyahang ito ay naglalayong kilalanin at pangalagaan ang mga ari-ariang kultural, tradisyon, at mga personalidad na bumubuo sa kasaysayan ng bayan.[2] Sa ibaba ay ang komprehensibong listahan ng mga pamanang nakapaloob sa nasabing batas:

A. Mga Pamanang Hindi Natitinag (Built Heritages)

Batay sa Historic Town Center Resolution No. 02, series of 2001:[3]

  • Simbahan at Kumbento ng Barasoain (1885)
  • Tahanan ng mga Cojuangco (1890s)
  • Tahanan ng mga Bautista (Tanjosoy, 1812)
  • Dambanang Casa Real (1580)
  • Tahanan ng mga Lopez
  • Tahanan ng mga Robles
  • Katedral, Basilica Minore at Kumbento ng Malolos (1815)
  • Lumang Gusaling Pampamahalaan ng Malolos (1940)
  • Tahanan ng mga Abad
  • Tahanan ng mga Ejercito
  • Tahanan ng mga Tiongson (Olmos, 1890s)
  • Tahanan ng mga Cervantes (Chiong, 1892)
  • Tahanan ng mga Crisostomo
  • Tahanan ng mga Tiongson (Ceferino, 1930, 1951)
  • Casa Tribunal (1850s)
  • Tahanan ng mga Adriano (MERALCO, 1930)
  • Tahanan ng mga Crisostomo (Vinluan, 1930s)
  • Tahanan ng mga Lomotan (1930s)
  • Tahanan ng mga Tantoco-Santos (1880s)
  • Tahanan ng mga Bautista (1887)
  • Tahanan ng mga Reyes (1904)
  • Tahanan ng mga Santos-Uitangcoy (1914)
  • Tahanan ng mga Tantoco (Chalet)
  • Tahanan ng mga Estrella
  • Tahanan ng mga Reyes (F.T. Reyes St.)
  • Tahanan ng mga Que (Chalet)
  • Tahanan ng mga Fernando
  • Tahanan ng mga Baluyot
  • Simbahan ng Aglipay (F. Estrella St.)
  • Tahanan ng mga Bernabe
  • Tahanan ng mga Aldaba
  • Bisita ng Sto. Rosario
  • Tahanan ng mga Tantoco (1930s)
  • Tahanan ng mga Bautista (F. Estrella St.)
  • Gusaling Gabaldon (1908)
  • Tahanan ng mga Pineda
  • Aguas Potables (1920s)
  • Tulay Tampoy (1920s)
  • Pook na kinatatayuan ng Paaralan ng mga Kababaihan

B. Iba Pang Istraktura na Walang Deklarasyon

  • Tahanan ng mga de Leon
  • Tahanan ng mga Reyes
  • Tahanan ni Gonzalo Santos
  • Simbahan ng Sta. Isabel
  • Gusaling Sining Pantahanan
  • Tahanan ng mga Galman-Cruz[4]
  • Bisita ng Masile (1880)
  • Tahanan ng mga Chong
  • Lumang Bisita ng Santisima Trinidad
  • Maliit na Bisita ng Ba-og
  • Kapitolyo ng Bulacan
  • Puericulture Center
  • Glorietta ng Barasoain
  • Gusali ng dating Immaculada Academy of Malolos (IAM)
  • Mauseleo ng mga Tanjosoy Bautista sa Barasoain
  • Ermita ng Kampo Santo ng Barasoain
  • Estasyon ng Tren
  • Cottingham Memorial Church
  • Seventh Day Adventist Church
  • Pamilihang Bayan ng Malolos

B.1 Banal na Imahe

  • Imahe ng Immaculada Concepcion sa Katedral
  • Imahe ng San Roque ng Barangay Mambog
  • Karosa Triunfal ng Malolos

B.2 Pagpipinta

  • “Muses of the Arts” ni Fernando Amorsolo (Tahanan ng mga Santos)

B.3 Sasakyang Nakagisnan

  • Jeep Karatig (Mula noong World War II)

B.4 Antigo

  • Muwebles Tampinco (Gawa ni Don Isabelo Tampinco)

K. Mga Monumento at Panandang Pang-alaala

  • Monumento ni Hen. Isidoro Torres (Sto. Nino at Matimbo)[5]
  • Mga monumento sa Capitol Grounds:
  1. Monumento ni Hen. Gregorio del Pilar
  2. Monumento ng Trayumbirata
  3. Monumento ni Ramon Magsaysay
  • Mga Monumento sa CMIS-Sto. Rosario:
  1. Monumento ni Jose Rizal (1921)
  2. Monumento ni Marcelo H. del Pilar
  3. Monumento ng Guro
  4. Monumento ng Ibong Tikling
  • Fountain sa Hardin ni Dr. Luis Uitangcoy Santos
  • Busto ni Marcelo H. del Pilar at Francisco Balagtas
  • Monumento ng Kristianismo
  • Monumento ng mga Beterano
  • Monumento ng mga Piling Bayani (Kalayaan Tree)
  • Kanyon (2) sa Capitolyo
  • Labi ng Paaralan ng Bulacan High School

D. Liwasan, Libingan, at Parke

  • Liwasang Republika
  • Kampo Santo Katoliko de Malolos
  • Kampo Santo Katoliko de Barasoain
  • Libingang Pampubliko ng Caniogan, Mambog, at Panasahan[6]
  • Provincial Capitol Park
  • Kampo Santo de Sta. Isabel
  • Monumento at Parke ni Dr. Jose P. Rizal (BulSU)
  • Heroes' Park (BulSU)

E. Anyong Lupa, Anyong Tubig, at Halaman

  • Ilog Pamarawan
  • Mangrove Forest (Pulo-pulo Pamarawan at Babatnin)
  • Puno ng Siar (Kalayaan Tree)

G. Mga Pagkain

Isang listahan ng 90 tradisyunal na pagkain kabilang ang:[7]

  • Ensaymada de Malolos
  • Inipit
  • Hamon Bulakenya
  • Gurgurya
  • Puto Caramba at Okoy
  • Serkele
  • Empanada de Kaliskis
  • Pastillas Tostado

H. Likhang Kamay

  • Pabalat ng Malolos (Borlas de Pastillas)
  • Puni ng Malolos
  • Singkaban (Catmon at Santisima Trinidad)
  • Paggawa ng Bag (Matimbo at Panasahan)

I. Tradisyon

  • Senakulo (Tikay, Bulihan, Caingin)
  • Pabukang Puso (Panasahan)
  • Pag-akyat ng Atlag at Pamarawan
  • Semana Santa ng Sta. Isabel
  • Desposorio
  • Sayaw de Panasahan at Sta. Isabel
  • Pistang Puto (Santor)

L. Malalaking Festival at Kapistahan

  • Fiesta Republika
  • Pistang Bayan
  • Pista ng Barasoain, Sta. Isabel, at Santisima Trinidad
  • Pista ng Sto. Niño de Malolos

M. Mga Importanteng Personalidad

M.1 Mga Naging Alkalde (1822–2001)

Naglalaman ng listahan mula kay Don Jorge de Victoria (1822) hanggang kay Kgg. Restituto Roque (2001).[8]

M.2 Mga Kadalagahan ng Malolos

20 kababaihan kabilang sina Elisea Tantoco Reyes, Alberta Santos Uitangcoy, at ang magkakapatid na Tiongson at Tantoco.[9]

M.3 Triyumbirata at mga Nagsulong ng Kaisipang Mapanghimagsik

27 personalidad kabilang sina Pedro Ladia, Isidoro Torres, Vicente Gatmaytan, Manuel Crisostomo, Mariano Crisostomo, Agustin Tantoco, at Padre Gregorio Crisostomo.[10]

M.4 Mga Pambansang Alagad ng Sining at Siyentista

See also

References

[11] [12]

  1. ↑ R_326_2023.pdf, "Pahina 1", 2023.
  2. ↑ KP 326-2023 Indeks - Wiki Malolos, "", 2023.
  3. ↑ R_326_2023.pdf, "Pahina 2", 2023.
  4. ↑ R_326_2023.pdf, "Pahina 3", 2023.
  5. ↑ R_326_2023.pdf, "Pahina 3", 2023.
  6. ↑ R_326_2023.pdf, "Pahina 4", 2023.
  7. ↑ R_326_2023.pdf, "Pahina 4-5", 2023.
  8. ↑ R_326_2023.pdf, "Pahina 6-7", 2023.
  9. ↑ R_326_2023.pdf, "Pahina 7", 2023.
  10. ↑ R_326_2023.pdf, "Pahina 7-8", 2023.
  11. ↑ R_326_2023.pdf, "Kapasiyahang Panlungsod Blg. 326-2023", 2023.
  12. ↑ KP 326-2023 Indeks - Wiki Malolos, "Indeks ng Pamanang Kultural", 2023.
Retrieved from "https://wikimalolos.com/wikimalolos/index.php?title=KP_326-2023_Indeks&oldid=7210"